ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਂ ਮਰਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵੈਗਿਆਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਕੱਟਣ, ਵੱਢਣ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪਾਂਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸੂਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਦੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਵਿਨਾਸ਼, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਸੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਰਤਾਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਭੈਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਰੱਖ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਵੈਰਾਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਵੀ, ਛੱਡ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਉੱਚੇ ਵੈਰਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਜਾਂ ਖੇਲ ਦੇ ਲਈ, ਮਹਾਤਮਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੂਕਸ਼ਮ ਅਰਥ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਉਹ ਅਰਥ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਲੋਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੱਥਾਵਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਵਲੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਸੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਣਗਿਣਤ ਦਿਵਯ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਅਗਨਿ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਮ, ਅਧਿਕਾਰ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਅਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ, ਅਪਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਚੰਗੇ, ਆਚਾਰਯ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸ਼ਿਵਾ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ, ਤਪ, ਸੰਨਿਆਸ, ਵੈਰਾਗ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਦਾਨੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਸੱਚੇ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ, ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਾਣੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਦਾਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵਰਗ, ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਚੰਗਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਧਰਮਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋ ਸੈਯਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਵਰਨਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਹੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ‘ਧਰਮ’ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਦ ਇਹ ਅਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਰਮ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਇੱਛਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਰਮ, ਜੋ ਅਚਾਹੁੰਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨ ਲਾਲਚੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨ ਚੰਚਲ, ਉਹ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਛਲ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿੱਧੇ, ਸੁਚੱਜੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੌਤ, ਅਤੇ ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੌਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਉਂਦਾ—ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ, ਕਰਮ, ਅਤੇ ਆਚਾਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਮਝੋ।