ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਚਤਮ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌਣਿਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦਸ ਲੱਖ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਪਰਮ ਵਰਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਮਾਤਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਵਰਾਂਗਣਾਂ ਵਲ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਿਵਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਚਾਹੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇ—ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੋਂ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖ, ਧਨ ਦੀ ਖੋਜੀ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਚਤਮ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਵਰਤ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਨੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ‘ਵਿਆਪੋਹਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਵਿਆਪੋਹਨ’ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ‘ਵਿਆਪੋਹਨ’ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਲਾ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨੰਦਿਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਆਪਕ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਹਰ ਆਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਬਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ—ਉਹ ਜੋ ਈਸ਼ਾਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਅਘੋਰ ਅਤੇ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਹਨ। ਵਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਅੰਤਹਿਨ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰਵਰਾਜਕ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ; ਜੋ ਸੁਖਸ਼ਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਸ੍ਰੀਕੰਠ, ਜੋ ਵਿਭੂਤੀ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਕਰ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਡਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਗੌਰੀ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਸੁਪੁੱਤਰੀ, ਏਕਪਰਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਏਕਪਾਟਲਾ ਵੀ ਹਨ। ਅਪਰਣਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਉਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਜਾਂ ਕਪਰਦਿਨੀ। ਦੇਵੀ, ਜੋ ਖਟਵਾਂਗ ਧਾਰੀ, ਕੋਮਲ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੈਗਮੇਯ ਆਦਿ ਚਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਨੰਦਿਨੀ, ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ, ਕਮਲ ਜਨਮੀ, ਕਮਲ ਨੇਤ੍ਰ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਅੰਬਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੰਦਿਨ ਦੀ ਧੀ। ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭਾਵਤੀ ਦੀ ਮਿੱਤਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪੰਚਚੂੜਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਹਤ ਆਦਿ ਤੇ ਤੇਈ ਤੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਉਹ ਨੰਦਨੰਦਿਨੀ ਹੈ। ਮਨੋਨਮਨੀ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਲਕਿਨ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ, ਚਲ-ਅਚਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਤਨਤਾ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕ, ਮੋਹਨੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਰੂਪ ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗਣਪਤੀ, ਕਮਲ-ਜਨਮੀ, ਇੰਦ੍ਰ, ਯਮ, ਕੁਬੇਰ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚਤਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਭ ਭਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾ ਉੱਦਮ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਚੰਡ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਸ਼ਿਵ ਉਪਾਸਕ, ਮਹਾਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਸ਼ਲੰਕਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਦੇਵਤਾ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ। ਸਭ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਵ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ—ਨਾਰਾਯਣ, ਇੰਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ—ਸਮੇਤ ਹਨ। ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਭੂਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੱਪ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨੰਦੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਵਰਗੇ, ਸ਼ਿਵ ਉਪਾਸਕ, ਮਹਾਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ। ਜੋ ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਐਰਾਵਤ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰਤ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।