ਇਹ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਦੈਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਭੋਗਿਆ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਸਰਵਜਨਕ ਦੀ ਪਸਤਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਨਾਰਦਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ—ਗਰੁੜ ਦੀ ਮੋਢੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਲੇ। ਹਰੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਏ; ਉਹ ਸਾਰੇ, ਭਾਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਇੰਦਰ, ਸਾਧਯ, ਯਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚੀਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਹਲਕੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ-ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਮਹਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਧਵਾ, ਖਦੀਰਾ, ਪਲਾਸ਼, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵਧੀਆ ਪੰਛੀਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇਵ ਰੁੱਖ, ਕੁਰਾਬਕਾ, ਪ੍ਰਿਯਕਾ, ਤਿਲਕ, ਕਦੰਬ, ਤਮਾਲ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਰੋਂ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਹਿਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੈਰੂ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਔਰਤਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਵਾਈ ਮਹਲ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉੱਚੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਹੀਰੇ, ਬੈਰਲ, ਰੂਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਝੂਲਦੇ ਆਸਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਯਕ-ਪੁਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਮੁਰਜਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਨਾਚਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਲ, ਆਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਭਵ ਲਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਔਰਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੁਰੰਤ ਨਾਚਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ; ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਈਆਂ। ਕੁਝ, ਢੀਲੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਢਲਕਦੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਚੌਥੇ, ਪੰਜਵੇਂ, ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਸਤਵੇਂ ਸੁਰਾਂ 'ਚ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਅਠਵੇਂ, ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗੋਲ, ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ, ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਸਾਫ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਕਈ ਸ਼ੁਭ ਦਰਵਾਜੇ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਠਾਈ (28) ਕਿਸਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਕਮਰੇ, ਛੁਪੇ ਘਰ, ਗੁਹਾ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਵਾਸ, ਹੋਰ ਵਧੀਆ, ਮੋਤੀ-ਸਜਿਆ, ਮਨਮੋਹਣ ਨਿਵਾਸ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਦਿਵਯ ਮੰਦਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰੂਪ। ਮੋਰ, ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਕੋਕਿਲ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਜਿਹੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ। ਬੋਲ-ਚਾਲ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੱਡੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਦਿਵਯ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨਾਚ ਰਹੇ, ਐਸੀ ਸੰਗਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ। ਉਥੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕੰਵਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਰਹੀਆਂ। ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਨ, ਹੋਰ ਹਰ ਪਗ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਪਿੰਡ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ, ਰੂਬੀ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਵ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇਖੇ, ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਖੜੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੈਨਾ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਵਯ ਮਹਲ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ, ਹੀਰੇ, ਬੈਰਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਦੇਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਔਰਤਾਂ, ਕੰਵਲ-ਆਖਾਂ ਅਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ—ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਵੀ। ਉਥੇ ਕਿਨਨਰੀਆਂ, ਕਿਨਨਰ, ਸੱਪ-ਜਾਤੀਆਂ, ਸਿੱਧ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਵਾਸ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਪਣੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।