ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀਆਂ ਦੱਸੀ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਫੁੱਲ, ਜੰਗਲੀ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠਾ ਚੌਲ, ਦਹੀਂ-ਚੌਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਘਿਉਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਭੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੌਲ, ਮੁੰਗ ਵਾਲਾ ਚੌਲ ਅਤੇ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਘਿਉਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਭੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਢਕਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚੌਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼, ਅਘੋਰਾ ਤੇ ਵਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਦੇਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁੱਖ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਿਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਵ, ਭਵ ਜਾਂ ਅਜਨਮਾ ਦੀ ਭੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ, ਭਵ, ਸ਼ਰਵ ਜਾਂ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਵੇਖ ਲਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਘਿਉਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਲਿੰਗ ਅੱਗੇ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੀਵਾ ਲੱਕੜ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਦਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਦੀਵਾ ਲੋਹੇ, ਤੰਬੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਿਉਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਲਿੰਗ ਅੱਗੇ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ ਓਮਕਾਰ ਨਾਲ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਮਾ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਓਮਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਦਾ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਵਾਲ ਉਠਿਆ ਕਿ ਕੇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋਏ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ? ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ "ਭੋਗਿਆ" ਸੀ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਰਮਪੁਰਖ ਦੀ ਓਰ ਚਲੇ। ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਪਰਬਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਇੰਦਰ, ਸਾਧਯ, ਯਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਹਨ, ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਹ ਪਰਬਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਦਾਈ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਠੰਡੀ ਪਵਨ, ਮਿੱਠੇ ਜਲ, ਬਾਗਾਂ, ਮੋਹਕ ਕੁਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਲੱਖਾਂ ਹਵੈਲੀਅਾਂ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਧਾਵਾ, ਖਦੀਰ, ਪਲਾਸ਼, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ, ਚੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ ਪਰਬਤ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਸੀ—ਕੁਰਬਕ, ਪ੍ਰਿਯਕ, ਤਿਲਕ, ਕਦੰਬ, ਤਮਾਲ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ) ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਉਤਮ ਸ਼ੈਵ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪਿੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪਹਿਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮੈਰੂ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਜਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ, ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨਗਰੀ ਮਹਲਾਂ, ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੋਹਣੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀਰੇ, ਬੇਰਿਲ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ, ਝੂਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਯਕਪੁੱਛੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਮੁਰਜਾ, ਵੀਣਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ, ਨਾਚਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੋਹਕਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਵਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਸੀਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਵਰਸਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਗਰੀ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਹ ਵਿਵਰਣ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।