ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਣ-ਯਸ਼ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਹਨ—ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਮਦ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਸੋਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਿਤਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਨਾਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿ਷ਣੁ ਵਾਂਗ ਪੂਜੇ, ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ-ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਯੁਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਠਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਮ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਸੋਮ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਲਈ ਪੈਰੀਂ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ, ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਫ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੋਚਨਾ ਆਦਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੂਰੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਕੁਮੁਦ, ਨਦਿਆਵਰਤ, ਚੰਪਾ, ਜਾਤੀ, ਬਕੁਲ, ਕਰਵੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਬ੍ਰਿਹਤ, ਜੰਗਲੀ ਅਗਸਤ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧੂਪ, ਮਿੱਠਾ ਚੌਲ, ਦਹੀਂ-ਚੌਲ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਫ ਚੌਲ, ਮੂੰਗ-ਚੌਲ, ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਘਿਉ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਆਢਕਾ ਸਾਫ ਚੌਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼, ਅਘੋਰ ਅਤੇ ਵਾਮ ਦੀ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਵ, ਭਵ ਜਾਂ ਅਜਨਮੀ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ, ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਉਮਾ-ਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਘਿਉ ਦੀ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਦੇਵੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੱਕੜ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹੋਏ—ਉਹ ਉਹ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਦੀਵਾ ਲੋਹੇ, ਤੰਬੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਰਥਾਂ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਿਉ ਦੀ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਹਨ, ਸਥਾਪਨਾ, ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਸਨ ਰੁਦ੍ਰ-ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੰਜ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਮਾ-ਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਵਿ਷ਣੁ ਦੀ ਗਾਯਤਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਸੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ ਪੂਜਨ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੀਤਿ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਖਾਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਸ਼ੂ-ਸਵਰੂਪ ਵਾਲੀ ਬੰਧਨ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡੀ, ਜਦ ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਏ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਭੋਗਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਸৰ্বਜ੍ਯਾਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਨਾਰਦਨ (ਹਰੀ) ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਮੋਢੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਰਮਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਹਰੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਉਹ ਸਭ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਮਹਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੰਦਰ, ਸਾਧਿਆ, ਯਮ ਆਦਿਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ, ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਮਿੱਠਾ ਸੰਗੀਤ, ਹੌਲੀ ਛਾਂ, ਬਾਗਾਂ, ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਮਹਲਾਂ ਨੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ, ਧਵਾ, ਖਦੀਰ, ਪਲਾਸ਼, ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਚਿੜੀਆਂ, ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੁੱਖ, ਕੁਰਬਕ, ਪ੍ਰਿਯਕ, ਤਿਲਕ, ਕਦੰਬ, ਤਮਾਲ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਟੀਆਂ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਭਵ, ਪਰਮਪਤੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਵ-ਧਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।