ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਬੋਧ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਬੋਧ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤਦੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਯੋਗੀ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਖਮ ਹੋਵੇ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੁਰਾਣਾ, ਦੂਰਲਾ, ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਬੋਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ, ਲੰਮੇ, ਜਾਂ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਫ਼ੀਸ ਪਹਚਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਇੰਦਰਿਅਨੁਭਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਉੱਦਮ ਦੇ ਹੀ ਵਿਜ਼ਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਿਵਯ ਸੁਆਦ ਦੀ ਅਗਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੁਆਦ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਅਗਾਹੀ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੌਂਸਠ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਗੁਣ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਦੈਤਿਕ, ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਯਕਸ਼ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅੱਗੀਏ ਗੁਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲਾ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ੀਏ; ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਣ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ; ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰੂਪ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ। ਤੀਜੀ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ; ਚੌਥੀ ਵਿੱਚ ਬਤੀ; ਪੰਜਵੀਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ; ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਸੁਆਦ, ਰੂਪ, ਸੁਰ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੰਜਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੜਤਾਲੀ, ਛਪੰਜ, ਅਤੇ ਆਖਿਰ ਚੌਂਸਠ ਬ੍ਰਹਮੀ ਗੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਥੂਲਤਾ, ਛੋਟਾਪਣ, ਬਚਪਨ, ਬੁਢਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ—ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਰਵੋਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਪਾਣੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਰਤਨ ਦੇ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚ ਜਲ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਭਾਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਸੜ ਜਾਵੇ, ਦੂਜਾ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਅਸੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਗ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਰਾਖ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਦੋ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ। ਇਹ ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਅੱਗੀਏ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨਿਓ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਚਲਚਲ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੱਸ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ, ਹਲਕਾਪਣ ਤੇ ਭਾਰੀਪਣ—ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਯੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕੰਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ; ਇੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਤੇ ਵਾਯੂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ—ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਪਰਛਾਂਵੇ ਦੇ ਰਚਨਾ, ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀ, ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਸੁਰ ਸੁਣਨਾ, ਹਰੇਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਸੁਖਮ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਯੋਗੀ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਪਰਗਟ ਹੋਣਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਨਾ, ਪਰਭੂਤਾ, ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ। ਭਵ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪਹਚਾਣ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਕਟਨਾ, ਵੱਢਨਾ, ਬੰਨ੍ਹਨਾ ਤੇ ਭਵ ਚੱਕਰ ਦੀ ਬਦਲੀ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ—ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਿਰਕਾਰਣ ਰਚਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਵਿਨਾਸ਼, ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਪਣ, ਇਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਇਸਦੇ ਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ; ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ? ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸੀ ਰੱਖੋ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਲੇਪ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਛਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਵੈਰਾਗ ਰਾਹੀਂ ਹੀ, ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਵੀ, ਛੱਡ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਦੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।