ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਸਾਜਨਾਂ! ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਦਾ ਮੰਦਰ ਲੱਕੜ, ਇੱਟਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤਨ-ਮਨ-ਧਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਝਾੜੂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ ਗੋਬਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਲੀਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ, ਆਧਾ ਕੋਸ ਤੱਕ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ‘ਸਵਯੰਭੂ’ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਾਪ, ‘ਆਰਸ਼’ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਫੇਰ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਾਪ ਆਸਕਟਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇ ਚੇਲੇ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਦੇ ਚੇਲੇ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਹਾੜ, ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਕਾਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਕੇਦਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਅਵੰਤਿ, ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਜਾਂ ਵਣੀ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਮੁੜ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ, ਮੁਕਤ ਕੇਦਾਰ ਜਾਂ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ‘ਤੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਲੰਕਾ, ਜੰਬੂਕੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ, ਗੋਕਰਨ, ਭਾਸਕਰੇਸ਼, ਜਾਂ ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਜਾਂ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਜਾਂ ਸਵਯੰਭੂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਵ-ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਯੰਭੂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜਯ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਅਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਦਹੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਮਧੁ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਸੰਖ ਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ, ਕੁਆਂ, ਤਲਾਬ ਆਦਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੀਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਰ (ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ) ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਾਦ-ਯਾਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ, ਛੋਟੀਆਂ, ਜਾਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ਼ਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੇ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਅਰਧ-ਮਾਸ, ਦੱਖਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਯਾਨ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਰਮ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ, ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਥੇ ਗੋਬਰ ਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੋਤੀ, ਨੀਲਮ, ਮਾਣਕ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ, ਸ਼ਿਵ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।