ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਸੇ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਵਧੀਆ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਆਮ ਦਰਜੇ ਦਾ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਮੰਦਰ ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਲਾਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਣ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਰਜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲਵੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਪਤਿ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਅਦੁੱਤੀਅ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪਾਠਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਧਾ ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿਮਾਸ਼ੈਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਵ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਹਿਮ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਣਪਤਿ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਲਾਦ੍ਰਿ-ਸ਼ਿਖਰ ਨਾਮਕ ਸੋਹਣਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਹਿਮਾਸ਼ੈਲ ਮੰਦਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਮਹੇਂਦ੍ਰ-ਸ਼ੈਲ ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਂਢਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਸਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਲੋਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਨਾਗਰ, ਕੇਸ਼ਰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਗੁੰਬਦ, ਮੰਡਪ, ਚੌਰਸ ਜਾਂ ਲੰਬਾ—ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੌ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੰਦਰ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਢਹਿ ਜਾਵੇ, ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫੱਟ ਜਾਵੇ—ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੰਦਰ, ਮੰਡਪ, ਘੇਰਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਦੁਆਰ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਲਈ ਲੱਕੜ, ਇੱਟ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਮੰਦਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਭੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਲੀਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲਾਨਾ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਤੱਕ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਯੰਭੂ ਅਤੇ ਬਾਣ ਲਿੰਗ ਦਾ ਮਾਪ, ਅਰਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਧਾ—ਇਹ ਮਾਪ ਸ਼ਿਵ-ਖੇਤਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਾਪ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰਯ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਜੋ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਕੇਦਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਅਵੰਤੀ, ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਜਾਂ ਵਣੀ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ, ਮੁਕਤ ਕੇਦਾਰ ਜਾਂ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਭੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਲੰਕਾ, ਜੰਬੁਕੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਗੋਕਰਨ, ਭਸਕਰੇਸ਼, ਜਾਂ ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਭੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਜਾਂ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜੋ ਯੋਗੀ ਆਪਣਾ ਸ਼ਰੀਰ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਵਯੰਭੂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਸਵਯੰਭੂ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਵੀ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪੁਣਯਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਹੈ।