ਭਗਤ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪਸ਼ੁਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਿੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਣਵ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਗਤ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਤ-ਪਤਨੀ, ਘਰ-ਦੁਨੀਆਂ ਆਦਿ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਅਰਥਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ, ਉਹ ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਭਗਤ ਦਾ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੁਟ ਜਾਣ। ਚਾਹੇ ਕੇਸਰਾ, ਨਗਰਾ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ 'ਕੈਲਾਸ' ਨਾਮਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮਹਲ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ 'ਮੰਦਰ' ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਚ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਨੀਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮਹਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਮੁਖ ਕਰਦੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ 'ਮੇਰੂ' ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਬਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ 'ਨਿਸ਼ਧ' ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਭੀ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ 'ਹਿਮਸ਼ੈਲ' ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਹਿਮਪਹਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ 'ਨੀਲਾਦ੍ਰਿ ਸ਼ਿਖਰ' ਨਾਮਕ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਫਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮਸ਼ੈਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ 'ਮਹਿੰਦ੍ਰਸ਼ੈਲ' ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਹਲ ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਟ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਨਗਰਾ, ਕੇਸਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਹੇ ਸ਼ਿਖਰ, ਮੰਡਪ, ਚੌਕੋਣ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਪੁੰਨਿਆ ਸੌ ਜੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਉਹ ਮੰਦਰ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਚੀਰ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰੋਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਾਟਾਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਮੰਦਰ, ਮੰਡਪ, ਘੇਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੂਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੁੰਨਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਨਿਵਾਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਹੇਸ਼ ਲਈ ਲੱਕੜ, ਇੱਟ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉੱਤਮ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਝਾੜੂ ਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਸੇਵਾ-ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਝਾੜੂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਗੋਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ, ਲੀਪਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਤੋਂ ਆਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਯੰਭੂ ਤੇ ਬਾਣ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਾਪ, ਅਤੇ ਆਰਸ਼ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਾਪ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਾਪ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਾਪ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਕਾਸੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਵਨਾ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।