ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਈ ਲੋਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਾਰਵਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਆਹੇ ਹਨ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹੀ ਰੂਪ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਤੈਹੱਤੀ (27) ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਸ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਪੀਕਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਤਿਕੋਣ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਾਸਤਿਤਵ ਦੇ ਪਾਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੋ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਕੁਝ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਯੋਗੀ ਤਿਕੋਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਰੂਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਕੰਦਾ ਸਮੇਤ, ਪਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸਕੰਦਾ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਉਮਾ, ਕੌਮਾਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਨਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਸ ਆਦਿ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਇੰਦਰ ਬਣ ਕੇ, ਭੁਵਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੈਰ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪੱਚੀਸ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ, ਫਿਰ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਅਰਥ, ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੋਂ ਧਰਤੀ, ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਅੱਗ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਸੂਰਜ; ਗਲੇ ਤੋਂ ਸੋਮਾ, ਭਰੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਆਤਮਾ, ਸਿਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਠੀਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸਰਵਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ, ਸੱਤ ਹੱਥਾਂ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਨੰਦੀ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਜਿਤਨਾ ਪੂਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵਯ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨੰਦੀ, ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹਨ, ਐਰਾਵਾਹਨ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵਯ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿਕ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਬਲਦ-ਧਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸੋਮਾ ਆਦਿ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਸਭ ਯਜਨਾਂ, ਤਪਾਂ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ, ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾਸ ਤੱਕ, ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਨੰਗਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਜੇ ਕੋਈ ਖੋਪੜੀ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅੰਬਾ ਸਮੇਤ, ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਕਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ ਦੰਦ, ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਖੋਪੜੀ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ, 'ਹੁੰ' ਤੇ 'ਫਟ' ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਧੁਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਮੁਦ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖ ਫੜਿਆ, ਹੱਸਦੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਸ਼ਿਵ-ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨੰਤ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।