ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਓਂਕਾਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਓਂਕਾਰਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ, ਜੋ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ, ਸਥੂਲ ਤੱਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਸਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਭਵਾਂ (ਭਗਵਾਨ) ਨੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜੀਵ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ, ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਾਟਾ, ਮਹਾਨ ਦੋਸ਼, ਭੁਲੇਖਾ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਵਾਂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ। ਸੋਹਣੇ ਘਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਫਲ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੋੜਿਆ, ਅਤੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਭੈੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ (ਭਗਵਾਨ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ (ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ) ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਨੀਲਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿ਷ਣੂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਲਾਲੜਤ ਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੱਲੋਂ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ। ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਵਸੁ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਵਾਯੂ ਹਰਤਾਲ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਆਦਿਤਿਆ ਤਾਮੇ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੁੱਲ ਮੋਤੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਸੋਹਣੇ ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਦੈਤਿਆ ਲੋਹੇ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਹ੍ਯਕ ਤਿੰਨ ਧਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਗਣ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਰੇਤ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੈਰ੍ਰਿਤੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯਮ ਸੋਹਣੇ ਪੰਨਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ; ਨੀਲ ਆਦਿ ਰੁਦ੍ਰ ਸੁਚੱਜੀ, ਸ਼ੁਭ ਰਾਖ ਦੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੱਖਮੀ ਲੱਖਮੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਗੁਹਾ ਗੋਬਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਮਨੋਨਮਨੀ ਸੁਗੰਧਤ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਮਣਕਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੁರ್ಗਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਉਸ ਦੇ ਮੰਡਪ, ਭਿਆਨਕ ਆਟੇ ਦੇ ਲਿੰਗ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਘਿਉਂ ਦੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਦਹੀਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ; ਭੂਤ ਸਿਸੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ; ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਡਿੱਠਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ ਛੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਂਤਾਲੀ ਵੰਡਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਪੱਥਰ ਦਾ, ਜੋ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਰਤਨ ਦਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ; ਤੀਜਾ ਧਾਤੂ ਦਾ, ਜੋ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ; ਚੌਥਾ ਲੱਕੜ ਦਾ, ਜੋ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ, ਜੋ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ; ਛੇਵਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਲਿੰਗ, ਜੋ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਤਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸੰਪੱਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੱਥਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਾਤੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਲੱਕੜ ਦਾ ਲਿੰਗ ਭੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪੱਥਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਧਾਤੂ ਦਾ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਨੌ ਮੁੱਖ ਹਨ; ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿ਷ਣੂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਪ੍ਰਣਵ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਹਨ; ਲਿੰਗ ਦਾ ਮੰਡਪ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਪੱਥਰ, ਰਤਨ, ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।