ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵਡਭਾਗੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਯੋਗ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਖੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਕੰਮ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਜੋਕੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਪਾਪੀ ਸਨ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੇ ਇਹ ਖੇਡ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਫਿਰ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਝੰਡਾ, ਤੀਰ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਯੋਗ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਾ, ਪਰ ਉਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਜੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਨਾ ਹੋਣ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰਵਜਨਿਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਸੀ ਪਲ, ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਯ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਸੋਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਕਾਲ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਲਾਭ ਵਾਸਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਤੀਰ ਛੱਡੋ।" ਤਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਦਨ (ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ) ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਨੂੰ ਪੋਂਝਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੀ ਪਲ, ਤੀਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਲੱਖਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਦੈਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਸਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਪਣਾਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਭੈ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ (ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ) ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭੈਭੀਤ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੰਦਿਨ ਨੂੰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਭਵ (ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਅਮਰ ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਪੰਜ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ ਨੂੰ, ਅਘੋਰ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਅਘੋਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਬਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਤੱਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕੋਟੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਭਿਆਨਕ, ਅੰਬਿਕਾ ਅਰਧ ਦੇਹੀ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਅਮਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ, ਸੋਮਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਠ ਆਕਾਰ, ਆਠ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਆਠ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚਾਰ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਫਿਰ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਰੂਪ, ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚੌਂਸਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਅ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ, ਬਤੀ ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਉ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਮ' ਅੱਖਰ ਰੂਪ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਤੱਤ ਵਾਲੇ, ਅਰਧ ਮਾਤਰਾ ਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂਕਾਰ, ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਰੂਪ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅੱਠ ਤੀਰਥ, ਅੱਠ ਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਜਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜਾਰ ਰੂਪ, ਹਜਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨੌਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਨੌਂ ਤੇ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਆਤਮਾ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਅੱਠ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚੌਂਸਠ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਰੂਪ, ਆਠ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਤਾਲੂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਭਰੋਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕੇ, ਧੁਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਰੂਪ, ਛੱਤੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਸੁੱਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਆਤਮਾ ਰੂਪ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਤਿੰਨ ਯਾਗ ਆਗ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਸ਼ਰਯ, ਸਦਯੋਜਾਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਘੋਰ, ਵਾਮਦੇਵ, ਤਤਪੁਰੁਸ਼, ਮੁੜ ਮੁੜ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੀਹ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰੀਕੰਠ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਪਮਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ।