ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਰਥ ਜਾਂ ਤੀਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਖਾਵਾ ਕਿਉਂ? ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਨਾਕੀ ਭਗਵਾਨ ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਵਿਦਯਾ ਅਤੇ ਵਿਖਾਵਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੰਦੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਗਣਾਂ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਰਬਤ ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਚੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਹ ਜਥਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਐਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਿਆਂ, ਸੈਨਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਿੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਫਿਰ ਸਰਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅੱਠ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 'ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!' ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ। ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਦੋਂ ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਵੇ, ਪਰ ਉਮਾ ਪਤੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨਦੇਵ! ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਸਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਇਹ ਖੇਡ ਛੱਡ ਦੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੈਨੂੰ ਰਥ, ਝੰਡਾ, ਤੀਰ ਜਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਵੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾੜ ਦੇ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੱਥੋਂ ਨਾ ਚਲੇ ਜਾਣ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਤੇ ਉਸੀ ਪਲ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਸੋਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਾਲ, ਅੱਗ ਤੇ ਵਾਯੂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ-अपने ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੁਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਲਾਭ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੀਰ ਵੀ ਛੱਡੋ।" ਤਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ-ਅਰਦਨ ਭਗਵਾਨ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਪੋਂਛਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੀਰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਪਲ, ਤੀਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸਾੜਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਖ ਹੋਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਉਹ ਤੀਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੈਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਝੁਕ ਗਏ। ਉਹ ਨੰਦੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਜਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਭਵ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਅਮਰ ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਰੁਦਰ, ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਗਿਆਨ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਿਰ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ ਨੂੰ, ਅਘੋਰ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਅੱਠ ਅਘੋਰ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਲੱਖਾਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ। ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ, ਅਰਧ ਅੰਬਿਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ, ਲਾਲ ਅਮਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਰੁਦਰ ਰੂਪ, ਸੋਮਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਅੱਠ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚਾਰ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਪੰਜ, ਫਿਰ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚੌਂਸਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਅ' ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ, ਬੱਤੀ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਉ' ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, 'ਮ' ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਰਧ ਮਾਤਰਾ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂਕਾਰ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅੱਠ ਤੀਰਥ, ਅੱਠ ਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਣੰਤ ਰੂਪਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ।