ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਤਿੰਨ ਸੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਏ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਦੇਵੀ-ਸੈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਆਪਣੇ ਰਥ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਫ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਕੋਲ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ, ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਰੀ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਭਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚਾਮਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਸੀ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਧਨਕ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਛਤ੍ਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਵਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਗਨੀ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਥੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ-ਅਚਲਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸੈਨਾ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ ਲਈ, ਰਥ, ਤੀਰ ਜਾਂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਜੇਕਰ ਉਹਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੇਵਲ ਖੇਡ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।” ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗਣਾਂ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੱਠ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗਾ ਰਥ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ, ਹੋਰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਾਂਗ, ਰਾਜਿਆਂ, ਸੈਨਾ-ਸਮੂਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਤੀਰ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਤੀਰ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਤਿੰਨੋ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਇੱਕ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਠ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ‘ਵਿਜੈ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਮਾ-ਪਤੀ, ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਇਹ ਤੇਰਾ ਕਰਤੱਬ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ! ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਪੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਥੇ ਇਹ ਖੇਡ ਛੱਡ ਦੇ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਥ, ਧਵਜ, ਤੀਰ ਜਾਂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਪੁਸ਼ਯ ਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸੰਜੋਗ ਆਵੇ, ਤਦ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦੇ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।” ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਈ। ਉਸੇ ਪਲ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪਤਨਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਸੋਮ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਕਾਲ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।” ਫਿਰ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੀਰ ਛੱਡ।” ਤਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਦਨ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰ ਪੂੰਝਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਤੀਰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਪਲ, ਤੀਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਲੱਖਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਤੀਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਦੈਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁਟੁੰਬ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਪਣਾਈ। ਇੰਦਰ, ਉਪਿੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਭੈ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਦੇਵਤੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਨੰਦੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਭਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਅਮਰ ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਤਾ!” “ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਿਰ ਫਿਰ ਅਘੋਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅੱਠ-ਰੂਪ ਅਘੋਰ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ, ਬਾਰਾਂ-ਰੂਪ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!