ਇਕ ਦਿਵਯ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਧਨਾ ਕਰੇ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਲੱਛਣ, ਅਵਰਨਣਯ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਸਥਿਤ, ਅਗੋਚਰ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਮੋਖਸ਼, ਨਿਰਵਾਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭਲਾਈ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਬ ਹੈ ਅਤੇ punarjanam ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ, ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ—ਜੋ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਸਵੀਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਾਣਿਆ ਵੀ ਹੈ; ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰੂਪ-ਰਹਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਦਵੈਤ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਜਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ; ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਕਨਯਸਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚਲਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ। ਕਨਯਸਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਮੱਧਮ ਮਾਰਗ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਕੁੰਭਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਦਿਲ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਾਸ ਬੱਤੀਸ ਵਾਰ ਕਰੇ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ ਕਰੇ। ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਅਵਧਾਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਰੂਪ ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ। ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਅਵਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਅਵਧਾਨ ਬਾਰਾਂ ਮਾਪ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਬਾਰਾਂ ਅਵਧਾਨ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਬਾਰਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸਮਾਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਇਹ ਸੰਗਤ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ, ਯਤਨ ਰਾਹੀਂ, ਦੋਵੇਂ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਜਲਦੀ; ਫਿਰ, ਜੋ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੋਗ ਦੀ ਪੀੜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਲਸ, ਸੰਦੇਹ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਗੋਚਰਤਾ, ਭਰਮ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਕਮ ਦੀ ਪੀੜਾ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਅਣਉਚਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਣਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ। ਯੋਗੀ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਆਲਸ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਅਤਾ, ਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਭਾਰੀਅਤ। ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਰੋਗ, ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰੋਗ; ਅਲਸਤਾ ਉਹ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਗਿਆਨ, ਦੋਵੇਂ ਤਰਫ਼ੋਂ ਛੂਹ ਕੇ, ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਅਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮਨ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਗੁਰੂ, ਗਿਆਨ, ਚਲਣ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਗਲਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ-ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ, ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੀੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ ਵੀ। ਦਿਵਯ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ ਤੀਜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ; ਮਨ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਇੱਛਾ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਵੈਰਾਗਤਾ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਰਜਸ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਦੁਰਮਨਸ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਰਮਨਸ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਨੂੰ ਨਾਂ ਜਾਣ ਕੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਉਤਸੁਕਤਾ, ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਾਵਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਯੋਗੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪੀੜਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅੰਤ intuition ਹੈ, ਦੂਜੀ ਸੁਣਨ; ਤੀਜੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਾਣਕਾਰੀ; ਚੌਥੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ; ਪੰਜਵੀਂ ਰਸ; ਛੇਵੀਂ ਸੰਵੇਦਨਾ। ਸਾਧਕ ਵਲੋਂ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਸੱਚੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਹ ਹਨ, ਜੋ intuition, intuition ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ intuition ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਣਣਯੋਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੁਖਮ, ਲੁਕਿਆ, ਪੁਰਾਣਾ, ਦੂਰ, ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਹੋਵੇ। ਗਿਆਨ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, intuition ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ; ਸਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ, ਲੰਮੇ, ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸੁਖਮ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਿਵਯ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਯਤਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਿਵਯ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਬਿਨਾ ਯਤਨ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੌਂਸਠ ਗੁਣ ਇਕਸਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਗੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਅਸੁਰੀ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਜਲ-ਜਾਤੀ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਯਕਸ਼ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅੱਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ; ਇੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼; ਸੋਮਾ ਵਿੱਚ, ਮਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ; ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਠ ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਲਾਂ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।