ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੂਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੂਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਰੂਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਤੇ ਰੂਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਰਥ, ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ, ਧਨੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰ ਬਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਨ ਰੂਦ੍ਰ ਲਈ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰਥ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਰੂਦ੍ਰ ਲਈ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਥ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ। ਇਸ ਰਥ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਹੀਆ ਸੂਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਖੱਬਾ ਚੰਨ। ਸੱਜੇ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤੀਲੇ ਸਨ, ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਤਯਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਚੰਨ ਦੀ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਨਕਸ਼ਤਰ ਉਸ ਪਹੀਏ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਪਹੀਏ ਦੇ ਛੱਲੇ ਬਣੇ। ਰਥ ਦਾ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਕਮਲ ਸੀ, ਰਥ ਦੀ ਦੇਹ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਦੋਵੇਂ ਧੁਰੇ ਬਣੇ। ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਕੇਸਰ ਪਹਾੜ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ, ਉਸਦੀ ਚਲਣ ਸਾਲ (ਵਰ੍ਹਾ) ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੂਰਜ-ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸੰਧੀਆਂ ਉਸਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਭਾਗ, ਕਲਾ, ਕਾਠਾ ਆਦਿ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ-ਪੁਰਜ਼ੇ ਬਣੇ। ਅਕਾਸ਼ ਉਸਦਾ ਢੱਕਣ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋ ਝੰਡੇ। ਧਰਮ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਦੰਡ ਰਥ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ, ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਆਸਰੇ, ਹੋਮ ਉਸਦੇ ਜੋੜ, ਪੰਜਾਹ ਅੱਗਾਂ ਉਸਦੇ ਧਾਤੂ। ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਦੋ ਛੋਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਮ ਹਨ, ਅਵ੍ਯਕਤ (ਅਪਰਗਟ) ਰਥ ਦੀ ਮੱਤ, ਗਿਆਨ ਉਸਦੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲੱਕੜ। ਅਹੰਕਾਰ ਕੋਣ, ਤੱਤ ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਸਦੇ ਗਹਿਣੇ। ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਚਲਣ ਉਸਦੇ ਗੁਣ, ਵੇਦ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਅੰਗ ਸਿੰਗਾਰ, ਛੇ ਉਪਵੇਦ ਉਸਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ। ਪੁਰਾਣ, ਨਿਆਯ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਦਿ ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਲਕੜੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਰੇ, ਅਤੇ ਰਥ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦਿਸਾਵਾਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਹਨ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਨੇ-ਮੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਝੰਡੇ ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ। ਚਾਰ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਰਥ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਭਿੰਨ ਨਾਰੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਮਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਥ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਰਥੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀ ਬਣੇ। ਅੰਕੁਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਓਮਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਰਥ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ। ਮਨ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪਹਾੜ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਉਸਦੇ ਨੱਕ ਹਨ। ਤਲ, ਕਪੋਤ, ਕਾਪੋਤ ਆਦਿ ਤਲ-ਵਾਸੀ, ਮੈਰੂ ਛਤਰੀ, ਮੰਦਰ ਸਾਈਡ ਡ੍ਰਮ। ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਨੁ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੰਤੂ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਤ ਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਤੰਤੂ ਬਣੇ। ਘੰਟੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਤੀਰ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਅਤੇ ਤੀਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਵਿਸ਼ ਜਨਮੇ ਵਾਯੂ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਥ, ਧਨੁ, ਤੀਰ, ਸਾਰਥੀ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਵ (ਰੂਦ੍ਰ) ਉਸ ਅਲੌਕਿਕ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਨੱਚ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਦਾਤਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਦ੍ਰ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਵਲ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਰਥ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਘੋੜੇ, ਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਦਿੱਲੇ ਡਿਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵ੍ਰਸ਼ਭ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਪਲ ਉਹ ਵ੍ਰਸ਼ਭ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਵਚਨ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਈ ਰਥ ਨੂੰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਜੋ ਆਦਿ-ਕਾਲ ਦੇ ਅਕਾਸ਼-ਵਾਸੀ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੂਦ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।