ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁੰਭੋਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦੌੜ ਪਏ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਸ਼ਯਪ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਾਗ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ!" ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੁਸੀਬਤ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ," ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।" ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਪਾਰਧਾਰੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੰਦੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਮਾਲਾ, ਗਦਾ, ਕੁੰਡਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚਲ ਪਏ। ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭੋਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ। ਨੰਦੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੈਲ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੋਵੇ। ਭਾਵਾ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸੇਨਾ-ਪਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਛਤਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਛਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਭਾਗਮਈ ਮਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਛਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਓਲੰਘਦੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਦੈਵੀ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਾਜਾ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਭਾਵਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਦੈਵੀ ਜਣਾਂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ ਭੇਟਾਂ ਵਰਸਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨੰਦੀ ਅਸਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਭਾਵਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਬੈਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਕਾਸ਼ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ; ਨੰਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਬੈਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੰਦਰ, ਉਪੇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਭਿਆਨਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੋ।" "ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ, ਗੜਗੜਾਂ ਵਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਗੜਗੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੇਨਾਪਤੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ; ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਫਿਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਸ਼ਿਵ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਰਥ, ਰਥੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਤੀਰ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸਮਝੋ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਰਥ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਰਥ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਥ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਥ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਹੀਆ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਖੱਬਾ ਚੰਨ; ਸੱਜੇ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਤੀਲੇ, ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਸੋਲਾਂ-ਤੀਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਸਨ। ਤਾਰਮੰਡਲ ਖੱਬੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਕਮਲ ਮਧਯ-ਆਕਾਸ਼ ਸੀ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਰਥ ਦਾ ਧੜ ਸੀ; ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਦੋਵੇਂ ਧੁਰੇ ਸਨ। ਮੌਂਟ ਮੇਰੂ ਅਧਾਰ ਸੀ; ਕੇਸਰ ਪਹਾੜ ਸਹਾਰਾ ਸਨ; ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸਾਲ ਸੀ; ਅਯਨ ਦੋਸ਼ ਪਹੀਏ ਦੀ ਗੰਢ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੁਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਤੀਲੇ ਕਲਾ ਹਨ; ਭਾਗ ਕਾਸ਼ਠਾ ਹਨ, ਕੀਲ ਧੁਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਹਜ਼ੇ ਸੂਈਆਂ ਹਨ। ਝਪਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਲਵਾ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਓੜਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋ ਝੰਡੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਵੈਰਾਗ, ਅਤੇ ਦੰਡ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਾਠੀਆਂ ਹਨ; ਯਜਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਮ ਇਸਦੇ ਜੋੜ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਹ ਅੱਗਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਹਨ। ਯੁਗ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤ ਧਰਮ ਤੇ ਕਾਮ ਹਨ; ਨਿਯੰਤਰਕ ਲਾਠੀ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਇਸ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਹੈ। ਕੋਣ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਤੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਚਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ; ਵੇਦ ਇਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ; ਅੰਗ ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੇ ਵੈਦਿਕ ਅੰਗ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਭਾਵਾਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ, ਨਿਆਂ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ, ਹੇ ਪੁਣਵੰਤੋ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਲਕੜੀ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।