ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੇਵੀਆਂ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ਼ਾਨਾ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਮਦੁਰਤਾ ਪੀ ਕੇ ਵੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਏ; ਉਹ ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਸੁੰਘ ਕੇ, ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ!" ਉਹ ਚਲਾਕ ਬੱਚਾ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੱਚੀ। ਸਾਰੇ ਨਾਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਮਾਤਾਵਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਰ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਨੱਚਣ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਨੰਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਨੰਦੀ, ਛਣਮੁਖ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਦਿਵਯ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ; ਭਵਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕृति ਬਦਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਇਕ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਝ ਭਟਕ ਗਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ," ਹੋਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਅਣਭਾਗੀ ਹਾਂ।" ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ-ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਦੈਤਿਆ ਮੁਖੀਆਂ ਭਾਗੀ ਹਨ," ਹੋਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਹੈ," ਤੇ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਕੁੰਭੋਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰ, ਚੀਲਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਗਏ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਸ਼ਯਪ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਹਾ, ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ!" ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੁਇਜਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਣਭਾਗੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ," ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖ ਕੇ, "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ," ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਕਪਰਦੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੰਦੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਮਾਲਾ, ਗਦਾ, ਕੁੰਡਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਲੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਤੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ। ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭੋਦਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੀ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈ। ਨੰਦੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੈਲ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਭਵਾ, ਬਦਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਲਿਆ। ਉਹ ਸਫੈਦ ਛਤਰੀ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਭਾਗ ਮਾਲਾ ਸੀ। ਛਤਰੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਵਯ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਭਵਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵ ਚੰਨਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਭੇਟਾਂ ਵਰਖਾਈਆਂ; ਨੰਦੀ, ਇਸ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ। ਨੰਦੀ ਤੇ ਭਵਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਬੈਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਆਕਾਸ਼, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ; ਨੰਦੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਬੈਲ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੂਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਭਯੰਕਰ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸਟਰ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੇ, ਵਜਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਜਰਧਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਲਾਲ ਪਹਿਨਾਵਾ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ।" "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ, ਭਯੰਕਰ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਨੂੰ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਮ੍ਰਦੁ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ।" ਫਿਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਰਥ, ਰਥ-ਸਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਥ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ, ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਯ ਰਥ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਰਥ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅੰਗ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ। ਰਥ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਹੀਆ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਖੱਬਾ ਪਹੀਆ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੀ; ਸੱਜੇ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਪੋਕ, ਖੱਬੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ, ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਸੋਲਾਂ ਸਪੋਕ ਵਾਲੇ ਖੱਬੇ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਸਤਕਾਰੀਏ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।