ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਵਰਣਨ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਰੂਪ ਦੀ ਗाथਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਅਵਰਨਣਯ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸ਼ੀਤਲ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਲਯ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਜੋਤਿ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਛੱਬੀਵੀਂ ਤੱਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮੁਢਲੇ ਕਰਤਾ ਹਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪਰਦਾਦਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਜਨਮੇਸ਼੍ਵਰ ਹਨ। ਵੇਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਚ ਸਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਤਾ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ। ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਚਲਣ-ਅਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੁਤੀ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਸਭ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਨੇ ਖਿੜਦੇ ਹੋਏ ਮੁਖ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੱਥ ਪਕੜਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਾਰਜ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਨਾਰਦ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਅਧਰਮਤਾ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪਿੰਦਰ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਖੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਛੇ-ਮੁਖੀ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੰਗਲਮਈ ਗਹਣਿਆਂ, ਮਕੁਟਾਂ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦਾਂ, ਕੁੰਡਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਜੇਬ, ਲੁਕਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਮਰ ’ਤੇ ਕਰਧਨੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਕਲਪ-ਵૃਖ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਜਟਾਵਾਂ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿਲਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਕੇਸਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੂਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚੋਲੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਕਮਲ-ਗੁੱਛ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਗੰਗਾ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ। ਈਸ਼ਾਨ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ!” ਉਹ ਚੰਚਲ ਬਾਲਕ, ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੀ ਨੱਚਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਨੱਚਿਆ; ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਓਥੇ ਨੱਚ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਨਾਗ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨੱਚੇ; ਗਣਾਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਨਾਇਆ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿਨਰ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਨਾਚ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਪਾਰਵਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਈ। ਫਿਰ ਨੰਦੀ, ਸ਼ਣਮੁਖ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ, ਦਿਵਿਆ ਨਿਵਾਸ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ; ਅਤੇ ਭਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਇਕ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿੰਤਤ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਕੁਝ ਆਖਦੇ, “ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ,” ਹੋਰ ਆਖਦੇ, “ਅਸੀਂ ਅਭਾਗੇ ਹਾਂ।” ਕੁਝ ਦੇਵਪਤੀਆਂ ਆਖਦੇ, “ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ,” ਦੂਜੇ ਆਖਦੇ, “ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਹੈ,” ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦੇ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕੁੰਭੋਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਪਏ; ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਹਾਏ, ਇਹ ਭਾਗ ਦਾ ਬਲ ਹੈ!” ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਆਖਦੇ, “ਅਭਾਗੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ,” ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, “ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ,” ਉਚਾਰਦੇ। ਫਿਰ ਕਪਰਦੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਮਾਲਾ, ਗਦਾ, ਕੁੰਡਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਮਸਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁੰਭੋਦਰ ਨੇ ਵੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਲਿਆ। ਤੇਜਸਵੀ ਨੰਦੀ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਬੈਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ। ਆਪਣੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਭਵ ਬੱਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਲੇ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਚਟਾਈ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਮਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਐਸੇ ਚਮਕੀ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਵਿਆ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।