ਤਦੋਂ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜਤਾ, ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵਯ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਹ ਭਾਗਵਾਨ, ਸਦੀਵੀ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ; ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਸ ਯੋਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ।" ਜਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਭਾਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨਿਆਏਂ ਮਾਰਦਾ, ਸਾੜਦਾ ਜਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਨਿਰਪਾਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕੇਵਲ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰੋ—ਭਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਦੈਤ, ਭਾਵੇਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।" "ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਜਾਂ ਦੇਵਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ—ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੌਣ ਹੈ?" "ਉਹ, ਜੋ ਸਤਾਈਵਾਂ, ਸਦੀਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।" "ਉਹੋ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਪਦ ਮਿਲਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਯੋਗ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।" "ਉਹ ਸਭ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਰੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ; ਫਿਰ ਵੀ, ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਯਥਾ ਰੀਤਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ, ਅਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗੇ।" "ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਸਫੈਦ ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਭਾਲੇ, ਗਦਾ, ਕੁੱਟਾਰ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸੰਘਾਰਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਤਦ, ਹਰੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਭੇਦ ਕੇ, ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਜਿਥੋਂ ਆਏ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਭ ਮੋਮਬੱਤੀ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਦੈਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ। ਉਹਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਰੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪੇਂਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਭਾਗਵਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਿਵੇਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?" "ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਗੁਣਵਾਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਦੈਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯਜਨਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ; ਪਾਪ ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਰਾਜਧਾਨੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਦੈਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਅਟੱਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ ਹਨ; ਜੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਲੈਣ, ਜਿਹੜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" "ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦਾ; ਅਤੇ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ, ਭੋਗ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਭੋਗੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—" "—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ;" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਭਾਗਵਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਲਈ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚਿਆ ਜੋ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਵਟੀ ਤਰਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮੋਹਮਾਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੈਦਿਕ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਨਾ ਵਰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਕਿ ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਇਥੇ ਹੀ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ...