ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਜੋ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਤਾਰਕਾਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਕਮਲਾਖ਼ਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵੀਰ ਸਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਰਮਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਤਿੰਨੇ ਭਾਈ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਅਮਰਤਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲਵੋ।” ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਉ ਕਿ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਸਕੀਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਗਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਗਰ ਤਬਾਹ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤਾਂਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ—ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ। ਹਰ ਨਗਰ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੌ-ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਨਗਰ ਤਾਰਕਾਖ਼ਸ਼ ਦਾ, ਚਾਂਦੀ ਵਾਲਾ ਕਮਲਾਖ਼ਸ਼ ਦਾ, ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਾਲਾ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਕਿਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਉਥੇ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ, ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਜਗਤ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਗਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨਗਰ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਮਹਿਲ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਰਦਾਰੀਆਂ, ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵਰਗੀਆਂ, ਹਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਦੇਵੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਲੰਮੇ-ਲੰਮੇ ਪੋਖਰ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਉਥੇ ਸਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਥ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ-ਮੰਡਪ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਨਗਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਗਤਵਧੂਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਦੈਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਦਾ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੌੜੇ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ, ਬਲਦਾਂ ਵਰਗੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖੇ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁਬੜੇ ਤੇ ਬੌਣੇ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਗੂੜ੍ਹੇ, ਘੁੰਘਰਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਪਰਬਤ ਜਾਂ ਮੇਰੂ ਵਰਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਖਤ ਸਨ। ਉਹ ਨਗਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਵੀਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਗਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਅਦੁੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਉਸ ਯਜਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਤਿੰਨ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ।” ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਉੱਤਸ਼ਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਧਨ੍ਯ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਕੋਈ ਅਣਯਾਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ, ਸਾੜੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।