ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੱਚਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਵੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ — ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ — ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਗਏ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜਿਆ? ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਪਸ਼ੂ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਏ? ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਤਕਲ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ, ਤੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਹਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ — ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਤੇ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਾੜਿਆ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣ ਚੁਕੇ ਹਾਂ। ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਇਕ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ? ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿ਷ਣੁ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਾੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਉਪਤੀ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿੰਨ-ਭਾਗੀ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਮਨ, ਵਚਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਜੋ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸਕੰਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ — ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਤਾਰਕਾਖਸ਼, ਤੇ ਕਮਲਾਖਸ਼ — ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੇਰਿਆਂ ਨੇ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਾਨਵ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਤੇ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਵਰ ਲੈਣ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਭ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਲੈ ਲੋ।" ਫਿਰ ਦੈਤ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗੇ।" "ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਤਾ ਉਹੀ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂਹੀਂ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਏ। ਇਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਇਕ ਲੋਹਾ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਰਕਾਖਸ਼ ਲਈ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਮਲਾਖਸ਼ ਲਈ, ਤੇ ਲੋਹਾ ਦਾ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਸੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ, ਅਤਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਅਕਤ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਵੇਰੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਰੂਬੀ ਦੇ ਮਕਾਨ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ, ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਲ, ਉੱਚੇ ਦਰਵਾਜੇ, ਕੇਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਮਹਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤਰੀਆਂ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ, ਤੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਦੇ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕੂਆਂ, ਪੋਖਰ, ਜਲ-ਸਰੋਵਰ, ਲੰਬੇ ਤਲਾਬ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਵਿਅਕਤ ਰਥਾਂ, ਵਿਅਕਤ ਵਿਹਾਰ-ਸਥਾਨ, ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਦਰਵਾਜੇ — ਇਹ ਸਭ ਉਥੇ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ-ਸ਼ਾਲਾ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਰਖੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਪਾਸੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਭਾਗੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਦ-ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਬਲਦ-ਮੋੜਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈਸ। ਭੁੱਖੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕੁਬੜੇ ਤੇ ਕੁਝ ਠਿੱਬੇ, ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ, ਗਰਜਦੇ ਬਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਖੇ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ, ਵਾਯੁ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਅਡਿੱਗ ਤੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।