ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਮਵਾਨੋ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ, ਰੇਵਤੀ, ਭੂਤਨਾਇਕਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੌਤਮੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਆਰਿਆ, ਚੰਡੀ, ਕਾਟਿਆਯਨੀ, ਸਤੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਯਾਦਵੀ, ਦੇਵੀ, ਵਰਦਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਪਿੰਗਲਾ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ, ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਮਹੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੈ, ਬਹੁ-ਭੁਜਾ, ਨਿਰਭਿਕ, ਸਿੰਘ ਸਵਾਰ, ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਹਾਰਕ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੈਤੂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਦਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਏਹ ਸਭ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ, ਮਗਰਮੱਛ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਪੀੜਾਵਾਂ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਪ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੱਚਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਵੀ ਹਨ, ਇਕ ਵਾਰ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਰਚਨਾ ਸੁਣਾਈ, ਪਰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜੀਆਂ? ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਪਸ਼ੂ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਏ? ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਨਗਰੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਲੋਹੇ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਸੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਾੜਿਆ, ਅਜਿਹਾ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜੀਆਂ? ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜੀਆਂ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਧਰਮਵਾਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਕਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਿੰਨਫੋਲ ਜਗਤ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਜੋ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਕੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਤਾਰਕਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਕਮਲਾਖਸ਼—ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਵੱਡੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵੀਰ, ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕਸਰਤ ਰਾਹੀਂ ਤਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਵ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਵਰਦਾਨ ਲੈਣ ਗਏ। ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਅਮਰਤਾ ਸਭ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗੋ।” ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਸਾਂਗੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਉਪਰੰਤ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ—ਉਸੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤਾਂਜੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਗਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਹਰ ਨਗਰੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਗਰੀ ਤਾਰਕਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਮਲਾਖਸ਼ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਨੂੰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਉੱਚਤਮ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ, ਉੱਚਤਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਗਰੀਆਂ, ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਜਹਾਨ ਹੋਣ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਨਗਰੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨਗਰੀਆਂ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਲਾਲ ਰਤਨ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਨਗਰੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚਤਮ ਬਣਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ।