ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ, ਤੇਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁਰਖ ਰੰਗ ਦੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੀਬਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਝਲਕਦੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀਆਂ, ਰੂਪ ਵੱਡੇ ਤੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਰੂਦ੍ਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਰਥੀ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਕਵਚਧਾਰੀ, ਢਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੈਵੀ ਜੀਵ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅੱਠ ਦੰਦ, ਦੁਹਰੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਘੀ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਰੂਪ ਸਨ। ਕੁਝ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਉਰਧਵਰੇਤਾ, ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਰੂਦ੍ਰ ਕਦੇ ਬੈਠਦੇ, ਕਦੇ ਦੌੜਦੇ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ, ਅਧਿਆਪਕ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ, ਗੂੰਜਦੇ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਨੀਲੇ ਗਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਤੇ ਅਤੁੱਟ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਰੂਦ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਦੌੜਦੇ, ਉੱਡਦੇ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਦ੍ਰ ਦੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਹਮਬੇਸੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵ! ਐਸੇ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਾ ਬਣਾਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਓ, ਇਹ ਜੀਵ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਮੌਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਮੌਤ ਅਤੇ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜੀਵ ਬਣਾਓ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜੋ ਮੈਂ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਇਹ ਅਜੀਬ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੂਦ੍ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜੋ ਯਜਮਾਨ, ਸੌ ਰੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਠਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਰੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਇਹ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਇੰਝ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ। ਉਹ ਉਰਧਵਰੇਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਲਯ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ 'ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ', ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਥਾਣੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਰਧ ਨਾਰੀ ਤੇ ਅਰਧ ਨਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਇਛਾ-ਬਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋ ਭਾਗ ਹੋ ਗਏ—ਇੱਕ ਵੱਖ ਨਾਰੀ, ਦੂਜਾ ਵੱਖ ਨਰ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗਿਆਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਧਾਂਗੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਜਿਹੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਉਲਲੇਖਿਤ ਸੀ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਸਤੀ ਬਣੀ। ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਦੱਖਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ, ਖੱਬਾ ਕਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ—ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਮਹਾਵਿਦਿਆ, ਮেধਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਤੀ, ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਵਿਦਿਆ, ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਰਿਆਤਮਿਕਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਪਰਣਾ, ਏਕਪਰਣਾ, ਏਕਪਾਟਲਾ, ਉਮਾ, ਹੇਮਵਤੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਏਕਮਾਤ੍ਰਿਕਾ, ਖਿਆਤੀ, ਪ੍ਰਜ్ఞਾ, ਗੌਰੀ, ਗਣਾਂਬਿਕਾ, ਮਹਾਦੇਵੀ, ਨੰਦਿਨੀ, ਜਾਤਵੇਦਸੀ—ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਆਕਾਰ ਦੇ ਵੰਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਆਜ्ञਾ, ਆਵੇਸ਼ਨੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਤਾਮਸੀ, ਸਾਤਤਵਿਕੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਕ੍ਰਿਤਾ, ਰੌਦ੍ਰੀ, ਦੁರ್ಗਾ, ਭਦ੍ਰਾ, ਪ੍ਰਮਾਥਿਨੀ, ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ, ਰੇਵਤੀ, ਭੂਤਨਾਇਕਾ—ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਗੌਤਮੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਆਰਿਆ, ਚੰਡੀ, ਕਾਟਿਆਯਨੀ, ਸਤੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਯਾਦਵੀ, ਦੇਵੀ, ਵਰਦਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪਿੰਗਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਣੀ, ਮਹੇਂਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਜੈ, ਅਨੇਕ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਡਰ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਰਦਿਨੀ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਅਚੂਕ, ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ, ਗਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਉਸ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਉਚਾਰੇ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ, ਮਗਰਮੱਛ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉੱਚੇ ਭੂਤ, ਗ੍ਰਹ, ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਪੀੜਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹਨ: ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਭਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।