ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਧੁਨ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ ਤੇ ਰਸ—ਇਹ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਗੰਧ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੰਧ ਦੇ ਗੁਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਗਰ ਤੇ ਭ੍ਰਮਿਤ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਵ, ਲੋਕ, ਪਰਤ, ਪਹਾੜ—all enveloped within it. ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਪਿਛਲੇ ਤੱਤ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੁਣ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਗੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੱਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਤੱਤ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਹਾਤੱਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਅੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਡਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਡਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ; ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ; ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਹਵਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ; ਤੱਤ ਦਾ ਮੂਲ ਮਹਾਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮਹਾਤੱਤ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ਰਵਾ ਅੰਡੇ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਵਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੀਮਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ—ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡਾ ਸੱਤ ਕੁਦਰਤੀ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਤੱਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਤੱਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤ, ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਸਹਾਇਤ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਰਮ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਅੰਡੇ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਅੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ; ਉਸ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਲਈ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, perfectly established ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ embodied ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਪਾਸੋਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮਾਨਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਜਨਮੀ; ਸੱਜੀ ਪਾਸੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਲੋਕ, ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਹਵਾ—all exist. ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਲੋਕ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਇਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਸਮਝੋ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਵੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਪੂਰੀ ਸਮਝੋ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਰਾਤ, ਪ੍ਰਲੈ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਹਥ-ਰਹਿਤ ਲਈ ਨਾ ਰਾਤ ਹੈ, ਨਾ ਪ੍ਰਲੈ—ਇਹ ਜਾਣੋ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮਹਾਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ-ਵਾਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਥ-ਰਹਿਤ ਹੀ, ਪਰਮ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਅਵ੍ਯਕਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤੀਤਤਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰੇ, ਸਤ ਤੇ ਰਜਸ ਨਾਲ, ਬਰਾਬਰ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ interwoven, ਜਦ ਗੁਣ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜਦ ਅਸਮਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਰਚਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਤੇ ਦੂਧ ਵਿੱਚ ਘੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ, ਹਨੇਰੇ, ਸਤ ਤੇ ਰਜਸ ਵਿੱਚ, goodness ਨੂੰ follow ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਪਰਮ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਜੋ mouth of the worthy ਤੋਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ—ਸਦਾ, ਪਰਮ, ਅਦਭੁਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ embodiment। ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰ, devoted, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ interaction ਤੇ support ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ support ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਮਹਾਤੱਤ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਜਸ ਨਾਲ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਰਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮਹਾਤੱਤ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ prosperity ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਨਾਸਤਿਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ, ਕਾਰਨ ਤੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੇ ਗਿਆਨ unmatched ਸੀ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ।