ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਲਕਪਟੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੁਣ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ? ਕੰਸ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਹੀ ਤੈਅ ਸੀ। ਭੋਜ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੰਸ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੰਸ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਵੀ ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਲਾਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਰਗੇ ਹੀ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਰੁਕਮੀਣੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਲੇਪ ਹਨ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵੱਸਿਆ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵ ਕੇ, ਹਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਚਾਰੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਚਾਰੁਯਸ਼ਸ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸਾਮ্বਾ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੋਵੇ।" ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅਖੁਟ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹਨ, ਵਿਆਘ੍ਰਪਾਦ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਅੰਗੀਰਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾਡ਼ੀ ਮੁਡਾ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੰਜਾ ਘਾਸ ਦੀ ਮੇਖ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਥ ਵਧਾ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੁਤਾਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਵਰ ਦਿਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਮ੍ਬਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ, ਹਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਸਾਮ੍ਬਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਤੀ ਨੇ ਆਦਿਤਯ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਹਲਾਯੁਧ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਰਕਾਸੁਰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਰਧ੍ਵਚਕ੍ਰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੋਗ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਵੱਸਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਣ੍ਵ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਪਿੰਡਾਰਕਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਪ ਸਬੰਧੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਰਾ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਠੱਗਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਲਭਦਰ ਨੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਸੱਪ ਬਣਕੇ ਪਰਲੋਕ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਮੰਗਲਮਈ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ, ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਰੇਵਤੀ ਵੀ, ਗਿਆਨੀ ਬਲਭਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ (ਰੇਵਤੀ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੜਾਂ, ਕੁੰਭੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਪਾਰਥ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਲੇਪ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲੀਨਤਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਇਹ ਸੋਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸੂਤ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਰੰਭਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਤਾਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ, ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰ, ਹੇ ਧਰਮੀ! ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਡੋਲ ਬੈਠੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਤਵ-ਚਿੰਤਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਧ, ਰੰਗ, ਅਤੇ ਰਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਜਰ, ਸਥਿਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕੋਖ, ਮਹੱਤੱਤਤੱਤ, ਪਰਮ, ਨਿਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।