ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਪੂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿੱਪ੍ਰਥੁ, ਪ੍ਰਥੁ, ਅਸ਼ਵਗਰੀਵ, ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਧਾ, ਸੂਕਾ ਅਤੇ ਗਵੇਕਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਅਸ਼ਵ, ਧਰਮ, ਧਰਮਭ੍ਰਤ, ਸੁਭੂਮੀ, ਬਹੁਭੂਮੀ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ—ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ—ਵੀ ਸਨ। ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜਣੇ: ਕੁਕੁਰਾ, ਭਜਮਾਨ, ਸ਼ੁਚਿ ਅਤੇ ਕੰਬਲਾਬਰਹਿਸ਼ਾ। ਕੁਕੁਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰਾ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਕਪੋਤਰੋਮ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਰ ਵਿਲੋਮਕਾ ਸੀ। ਵਿਲੋਮਕਾ ਤੋਂ ਨਲਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਦਨਾਨਕਾ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਭਿਜਿਤ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁਨਰਵਸੁ; ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯੱਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚੋਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਯੱਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਨਰਵਸੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਪੁਨਰਵਸੁ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਆਹੁਕ ਅਤੇ ਆਹੁਕੀ—ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਹੁਕ ਤੋਂ, ਕਾਸ਼ਯਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਦੇਵਕ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਦੋਵੇਂ ਦਿਵਿਆ ਜਣਮ ਵਾਲੇ। ਰਾਜਾ ਦੇਵਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਤਮ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਦੇਵੀ, ਉਪਦੇਵਾ, ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤਾ ਆਦਿ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵਾ, ਸਹਦੇਵਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕংস ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ numbered ਸਨ। ਦੇਵਕੀ, ਦੇਵਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਵਤੀ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਪੌਰਵੀ, ਬਾਹਲਿਕ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹਲ ਦਾ ਧਾਰੀ ਸੀ; ਕংস ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਤਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਾਮਾ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਣਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਅਤੇ ਹਲਾਯੁਧ, ਅਨੰਤ, ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇਵਕੀ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ। ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ, ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਿਆ; ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕংস ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਨੰਦਗੋਪਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ—"ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ"—ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਅਣਗਣੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵੜਿਆ ਦਾਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਹਟਾਏਗਾ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕংস, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ: "ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਗਰਭ ਹੈ, ਹੇ ਕংস, ਚੰਗੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ।" ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਹਾਣੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਕংস, ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਾਦਲ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਕংস, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੂਰਖ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਜਨਮ ਚੁੱਕਾ?" ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕংস ਨੇ ਅਠਵਾਂ ਬੱਚਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਯਾਦ ਹੈ; ਪਰ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਭੋਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹੀ। ਕংস ਵੀ ਉਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੰਤਾ ਸਨ, ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਹਰੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਧ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰੁਕਮੀਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸੁਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਵੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਚਾਰੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਚਾਰੁਯਸ਼ਸ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ ਵੀ—ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਉਤਪੱਤੀ, ਯਜ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਯੋਗ ਹੈ।