ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਗਾਂਦਿਨੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਪਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਧੀਏ, ਜਲਦੀ ਜਨਮ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਤੂੰ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?” ਇਸ ਉੱਤੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ।” ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਯਜਮਾਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਅਤੇ ਗਾਂਦਿਨੀ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਅਕਰੂਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਰਤਨਾ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ, ਮਾਂਗੁਰਾ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਗਿਰਿਰਕਸ਼ਾ, ਉਪੇਕਸ਼ਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ (ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਰਮਾ, ਗੋਧਨਾ, ਵਰਾ, ਆਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਤਿਵਾਹਾ, ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਉਗ੍ਰਸੇਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ, ਜੋ ਇਲਾਵਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਪ੍ਰਥੁ, ਪ੍ਰਥੁ, ਅਸ਼ਵਗ੍ਰੀਵ, ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਧਾ, ਸੂਕਾ ਅਤੇ ਗਵੇਕਸ਼ਣ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਅਸ਼ਵ, ਧਰਮਾ, ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ, ਸੁਭੂਮੀ, ਬਹੁਭੂਮੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ—ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਜਨਮੀਆਂ। ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਕੁਕੁਰਾ, ਭਜਮਾਨਾ, ਸ਼ੁਚੀ, ਅਤੇ ਕੰਬਲਾਬਰਹਿਸ਼ਾ। ਕੁਕੁਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਹੋਇਆ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰ; ਸ਼ੂਰ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਕਪੋਤਾਰੋਮਾ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਲੋਮਕਾ; ਵਿਲੋਮਕਾ ਤੋਂ ਨਲ, ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਨਾਨਕ ਦੁੰਦੁਭੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਭਿਜਿਤ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਨਰਵਸੂ। ਪੁਨਰਵਸੂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨ ਦੇ ਮੱਧੋਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਪੁਨਰਵਸੂ ਜਨਮਿਆ। ਪੁਨਰਵਸੂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਆਹੁਕਾ ਅਤੇ ਆਹੁਕੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਆਹੁਕਾ ਤੋਂ, ਕਾਸ਼ਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਦੇਵਕਾ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਰਾਜਾ ਦੇਵਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਹੋਇਆ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਦੇਵੀ, ਉਪਦੇਵਾ, ਦੇਵਰਕਸ਼ਿਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵਾ, ਸਹਦੇਵਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੀ ਦੇਵਕੀ ਸੀ। ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਦੇਵਕੀ, ਦੇਵਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ; ਉਹ ਇਲਾਵਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਆਦਰਣੀਯ ਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਪੌਰਵੀ, ਬਾਹਲਿਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਈ। ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਰਾਮਾ (ਬਲਰਾਮ), ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਹਲਧਾਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਾਮਾ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਅਤੇ ਧਨ੍ਯ ਹਲਾਯੁਧ (ਅਨੰਤ), ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਝੂਠੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇਵਕੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ। ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ, ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਕਹਲਾਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਨ੍ਯ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁੰਵਾਰੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਸ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਨੰਦਗੋਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ,” ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਏ, ਉਸਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਯਾਦਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਮੰਗਲ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੰਸਾ, ਜੋ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ: “ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਗਰਭ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨਿਯਤ ਵਾਲੇ ਕੰਸਾ।” ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਆਪ ਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਵਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੰਸਾ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ: “ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।