ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ। ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨ ਹੋਇਆ। ਨਿਘਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ; ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਮਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਵਾਕ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਤ੍ਯਕੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਯੁਯੁਧਾਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸੰਗਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਯੁਗੰਧਰ ਜਨਮੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਨੇਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਰਸ਼ਣੀ ਯੁਧਾਜਿਤ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸ਼੍ਵਫਲਕਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ। ਜਿਥੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਵਫਲਕਾ ਵੱਸਦੇ, ਉਥੇ ਨਾ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਅਕਾਲ ਪੈਂਦਾ। ਸ਼੍ਵਫਲਕਾ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਕੁੜੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹੀ, ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਈ। ਜਦ ਉਹ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਧੀਏ, ਜਲਦੀ ਜਨਮ ਲੈ, ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਗਾਂਦਿਨੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਰਹੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਾਨੀ, ਬਹਾਦੁਰ, ਯਜਮਾਨ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਵਫਲਕਾ ਅਤੇ ਗਾਂਦਿਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਜੋ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਰਤਨਾ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ, ਮਾਂਗੁਰਾ, ਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਯ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ ਗਿਰਿਰਕ੍ਸ਼ਾ, ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਰਮਾ, ਗੋਧਨਾ ਅਤੇ ਵਰਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਆਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਤਿਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਾ ਨਾਮਕ ਕੁੜੀ ਵੀ ਹੋਈ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਉਗ੍ਰਸੇਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ—ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਵਿਪ੍ਰਥੁ, ਪ੍ਰਥੁ, ਅਸ਼ਵਗ੍ਰੀਵ, ਸੁਬਾਹੁ, ਸੁਧਾ, ਸੂਕਾ ਅਤੇ ਗਵੇਕ੍ਸ਼ਣ। ਫਿਰ ਅਰਿਸ਼੍ਟਨੇਮੀ, ਅਸ਼ਵ, ਧਰਮਾ, ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ, ਸੁਭੂਮੀ, ਬਹੁਭੂਮੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ—ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਵੀ ਹੋਈਆਂ। ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ: ਕੁਕੁਰਾ, ਭਜਮਾਨਾ, ਸ਼ੁਚਿ ਅਤੇ ਕੰਬਲਾਬਰਹਿਸ਼ਾ। ਕੁਕੁਰਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਜਨਮੇ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰ, ਫਿਰ ਸ਼ੂਰ ਤੋਂ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਕਪੋਤਰੋਮ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਲੋਮਕਾ ਸੀ। ਵਿਲੋਮਕਾ ਤੋਂ ਨਲਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਤੂੰਬੁਰੂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜ਼ਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਦਨਾਨਕ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਨਲਾ ਤੋਂ ਅਭਿਜਿਤ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਨਰਵਸੂ। ਪੁਨਰਵਸੂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਮੱਧੋਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਪੁਨਰਵਸੂ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਸੰਤਾਨ—ਆਹੁਕਾ ਅਤੇ ਆਹੁਕੀ—ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਆਹੁਕਾ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਿਆ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਦੇਵਕਾ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ ਦੇਵਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਵਾਨ, ਉਪਦੇਵ, ਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਵ੍ਰਿਸ਼ਦੇਵੀ, ਉਪਦੇਵਾ, ਦੇਵਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵਾ, ਸਹਦੇਵਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਉੱਚੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਦੇਵਕੀ, ਦੇਵਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਗਿਆਨੀ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਪੌਰਵੀ, ਬਾਹਲਿਕ ਦੀ ਧੀ, ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ। ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ, ਹਲਧਾਰੀ ਸੀ। ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਤਤਾ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਾਮਾ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਕੀ ਚੋਂ ਹਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ; ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਲਾਯੁਧ, ਅਨੰਤ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਉਪਲੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਨਾਰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇਵਕੀ ਚੋਂ ਜਨਮੇ। ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ, ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ।