ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਰੁਕਮਕਵਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰਾਵ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਪਰਾਵ੍ਰਿਤ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ, ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮਾ, ਜ੍ਯਾਮਘ, ਪਰਿਘਾ ਅਤੇ ਹਰੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਰਿਘਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜ੍ਯਾਮਘ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜ੍ਯਾਮਘ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈਂਦੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਿਕਸ਼ਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜ੍ਯਾਮਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਬਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਧਰਮਣਿਸ਼ਠ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਰਭਾ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਕ੍ਰਥ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਜੰਮੇ। ਵਿਦਰਭਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਸਨ—ਰੋਮਪਾਦ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭ੍ਰੁਸ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧ੍ਰਿਤਿ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਜੰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਥਾ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਤੀ ਸੀ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਤਾ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਧ੍ਰਿਤਿ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰ੍ਹਾ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਸੀ। ਦਸ਼ਰ੍ਹਾ ਤੋਂ ਵਿਆਪਤਾ, ਫਿਰ ਜਿਮੂਤਾ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੀਮਰਥਾ ਜੰਮੇ। ਭੀਮਰਥਾ ਤੋਂ ਨਵਰਥਾ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਦਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੇ। ਨਵਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿੜਰਥਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਫਿਰ ਕਰੰਭਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਰਤਾ ਜੰਮੇ। ਦੇਵਰਤਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਤੀ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਦੇਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਦੇਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਮਧੁਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਮਧੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਬਣੇ। ਮਧੁ ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੁ, ਫਿਰ ਪੁਰੁਤਵਾਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਤੇ ਪੁਰੁਤਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਭਦ੍ਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ੁ ਜੰਮੇ। ਅੰਸ਼ੁ ਨੇ ਇੱਖਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਤ੍ਤਵਾ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਤਵਾ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਵਤ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ੍ਯਾਮਘ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਤ੍ਵਤ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਸੀ, ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ—ਭਜਨਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ; ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ; ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਪ। ਅੰਦਕ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ। ਸ੍ਰਿਞਜਯ ਅਤੇ ਭਜਨਾ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਅਯੁਤਾਯੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਜੰਮੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, "ਕਾਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭ੍ਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਜਨਮੇ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਅਸੀਂ ਦੂਰੋ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖਦੇ, ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੀਏ। ਬਭ੍ਰੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ, ਫਿਰ ਸੱਠ, ਫਿਰ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਆਠ ਮਨੁੱਖ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ, ਉਹ ਸਭ ਯਜਮਾਨ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬ੍ਰਹਮਣ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾ-ਉਰਜਾਵਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਜ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਾਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨੀ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਸਨ, ਜੰਮੇ। ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨਾ ਸੀ। ਨਿਘਨਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਾ (ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਜੰਮੇ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ (ਵਿਵਸਵਤ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਨਾਮਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਯੁਧਾਨਾ, ਜੋ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਯੁਯੁਧਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸੰਗਾ, ਅਸੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਣੀ, ਅਤੇ ਕੁਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਣੇਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਰਸ਼ਣੀ ਯੁਧਾਜਿਤ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਵੱਸਦੇ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਅਕਾਲ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜੋ ਧਰਮ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿਰੰજીਵੀ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।