ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਜਨਮ ਲਏ। ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ—ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ, ਜੋ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਾਤੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਵਾਤੀ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ੰਕੁ ਜਨਮਿਆ। ਕੁਸ਼ੰਕੁ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁਣ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਚਿਤਰਰਥ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਚਿਤਰਰਥ ਨੇ ਵੀ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚਕਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇ ਅਤੁਲ ਸੀ। ਅਨੰਤਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਜਨ ਹੋਇਆ। ਯਜਨ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਸ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਤੇਸ਼ੁ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਮਰੁਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਮਰੁਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਸੀ। ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਤੋਂ ਰੁਕਮਕਵਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ। ਰੁਕਮਕਵਚ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਚਧਾਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰੁਕਮਕਵਚ ਤੋਂ ਪਰਾਵ੍ਰਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਰਾਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ, ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮ, ਜਯਮਘ, ਪਰਿਘਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ। ਪਰਾਵ੍ਰਤ ਨੇ ਪਰਿਘਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਜਯਮਘ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਜਯਮਘ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਰਿਕਸ਼ਵਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਯਮਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਬਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਵਿਦਰਭਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਕ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਵਿਦਰਭਾ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਰੋਮਪਾਦ ਅਤੇ ਬਭਰੁ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸੀ। ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਕ੍ਰਥਾ, ਵਿਦਰਭਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੋਂ ਕੰਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਕੰਤੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਤਾ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਸ਼ਰਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਪਤਾ, ਵਿਆਪਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਮੂਤਾ; ਜੀਮੂਤਾ ਤੋਂ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥਾ। ਭੀਮਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਵਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿਢਰਥਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰੰਭਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਰਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਦੇਵਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਤੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਾਮਕ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਧੁਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਧੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਸੀ; ਮਧੁ ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੁ, ਫਿਰ ਪੁਰੁਤਵਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸੀ; ਪੁਰੁਤਵਨ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਭਦਰਵਤੀ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ੁ ਜਨਮਿਆ। ਅੰਸ਼ੁ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪਤਨੀ ਲਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਤਵਾ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾ ਤੋਂ ਸਾਤਵਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਯਮਘ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸਵਰਗ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਤਵਤਾ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ—ਭਜਨਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ; ਦਿਵਿਆ; ਦੇਵਾਵ੍ਰਧਾ; ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਪਾ। ਅੰਧਕਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਭਾਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਅਤੇ ਭਜਨਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਤੋਂ ਆਯੁਤਾਯੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਧਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭਰੂ, ਜੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਵਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਓ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਧਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰੀਏ। ਬਭਰੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਧਾ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ, ਫਿਰ ਸाठ, ਫਿਰ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮਨੁੱਖ ਹੋਏ। ਜੋ ਬਭਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਧਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਨੀ, ਬਹਾਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਅਤੇ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ, ਸਾਤਵਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੋਜਾ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ।