ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ—ਉਹ ਹਨ ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਯਧ੍ਵਜਾ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਲਜੰਘਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਤਾਲਜੰਘਾ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲਜੰਘਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਸੀ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਧੁ ਸੀ। ਮਧੁ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਧੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮਾਧਵ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈਹਯ ਵੰਸ਼ੀ ਲੋਕ ਯਾਦਵ ਵੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਦੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹੈਹਯਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੁਲ ਹਨ—ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਹਰਯਤ, ਭੋਜ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਲਜੰਘਾ ਵੀ। ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਯਧ੍ਵਜਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਹੈਹਯਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਜਯਾ, ਜੋ ਅਮਿਤ੍ਰਕਰਸ਼ਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜਨਮੇ। ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦਾ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਵਾਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ੰਕੁ ਜਨਮਿਆ। ਕੁਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਯਗ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰਰਥ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਯਗ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸੀ—ਸਮਰਾਟ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ। ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੰਤਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਸੀ। ਅਨੰਤਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਜ੍ਯਾ, ਯਜ੍ਯਾ ਦਾ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ਼ਨਾਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਤੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸੀਤੇਸ਼ੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁਤ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਮਰੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਮਲਾਬਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਕਮਲਾਬਰਹੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨੀ ਰੁਕਮਕਵਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਰੁਕਮਕਵਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਕਮਕਵਚ ਤੋਂ ਪਰਾਵ੍ਰਿਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੈਰੀ-ਵਿਨਾਸਕ ਸੀ। ਪਰਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ, ਪૃਥੁਰੁਕਮ, ਜ੍ਯਾਮਘ, ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਹਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ ਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪૃਥੁਰੁਕਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜ੍ਯਾਮਘ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜ੍ਯਾਮਘ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਸਵਭਾਵ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਕੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਿਕਸ਼ਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜ੍ਯਾਮਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਬਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸੁਭਾਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਜਨਮੇ। ਵਿਦਰਭ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਏ, ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਰੋਮਪਦ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਬਭ੍ਰੁ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੇਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਕ੍ਰਥਾ, ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਤਾ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀ-ਵਿਨਾਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਸ਼ਰਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ-ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਪਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਿਮੂਤਾ ਜਨਮਿਆ; ਜਿਮੂਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥਾ ਜਨਮਿਆ। ਭੀਮਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਦਾਨੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਜਨਮਿਆ; ਫਿਰ ਕਰੰਭਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਰਤ। ਦੇਵਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਤੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਮਧੁਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਧੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਮਧੁ ਤੋਂ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਆਇਆ। ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੁ, ਫਿਰ ਪੁਰੁਤਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਸੀ; ਪੁਰੁਤਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਭਦ੍ਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ੁ ਜਨਮਿਆ। ਅੰਸ਼ੁ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਤ੍ਵ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਤ੍ਵ ਤੋਂ ਸਤ੍ਵਤ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ੍ਯਾਮਘ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।