ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਭ ਜਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੋਗ—ਲੋਭ—ਜਦੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦੰਦ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਲੋਭ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਤਾਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਭ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਆਸ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਢੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਭ ਦੇ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਈਆਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਦੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਯਦੁ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਸਰਜਿਤ, ਫਿਰ ਕਰੋਸ਼ਟੁ, ਨੀਲ, ਅਜਕ ਅਤੇ ਲਘੁ। ਸਾਹਸਰਜਿਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਤਜਿਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਹੈਹਯ, ਹਯ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੇਣੁਹਯ। ਹੈਹਯ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਧਰਮ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰજય। ਸੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹਿਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਮਹਿਸ਼ਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣਯ ਹੋਇਆ। ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣਯ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਦਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਧਨਕਾ ਸੀ। ਧਨਕਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ, ਕ੍ਰਿਤਾਗਨੀ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੌਜਾ। ਚੌਥਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤੌਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਰਾਮ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਸਵਰੂਪ ਸੀ, ਮੌਤ ਬਣਿਆ। ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ—ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਯਧਵਜ। ਜਯਧਵਜ ਅਵੰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਲਜੰਘ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲਜੰਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਮਹਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਰਾਜਾ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਸੀ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਮਧੁ ਹੋਇਆ। ਮਧੁ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕਹਾਏ, ਮਧੁ ਦੇ ਮਾਧਵ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੈਹਯ ਭੀ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਯਾਦਵ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਹੈਹਯਾਂ—ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕੁਲ ਹਨ: ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਹਰਯਤ, ਭੋਜ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਲਜੰਘ। ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਯਧਵਜ—ਇਹ ਪੰਜ ਹੈਹਯਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਜਯ ਅਮਿਤਰਕਰਸ਼ਣ ਨਾਮਕ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕਰੋਸ਼ਟੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਨਮੇ। ਕਰੋਸ਼ਟੁ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ—ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਵਾਤੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਂਕੁ। ਕੁਸ਼ਾਂਕੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਤਰਥ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਚਿਤਰਥ ਨੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚਕਰਵਰਤੀ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੰਤਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਅਤੁਲ ਸੀ। ਅਨੰਤਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਜ્ઞ ਸੀ, ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ਼ਨਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਸੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਤੇਸ਼ੂ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੁਤ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਮਰੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਹੋਇਆ। ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨੀ ਰੁਕਮਕਵਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਚਧਾਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੀ।