ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਜਾਤੀ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਯਯਾਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ। ਯਤੀ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸ਼ਨਾਸ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਵੀ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਜਿਹੜੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਧ੍ਰੁਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੁ ਜਿਹੜੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਯਯਾਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ, ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰਥ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਰਥ 'ਤੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰਫ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਜੇਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭੇੜਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ। ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਵਦਰਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਸੀ। ਕੌਰਵ ਜਨਮੇਜਯਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਪੁਰੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੀ। ਪਰ ਉਹ ਰਥ ਗਿਆਨੀ ਗਰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਗਰਗ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਲੋਹ ਦੀ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਪਾ ਸਕਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਰਿਹਾ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੌਣਕਾ ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਇੰਦਰੈਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਉਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਇੰਦਰੈਤੀ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਯਜਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਅਤੇ ਲੋਹ ਦੀ ਗੰਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੁ, ਚੇਦੀ ਰਾਜਾ, ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਭੀਮ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉਤਮ ਰਥ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਯਯਾਤੀ, ਨਾਹੁਸ਼ਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪੁਰੁ ਵੱਲੋਂ ਯਯਾਤੀ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਇਹ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ: "ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਨਾਤੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਯਦੁ ਹੈ?" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਰਾਜ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਯਦੁ, ਤੁਰਵਸੁ, ਧ੍ਰੁਯੁ, ਅਤੇ ਅਨੁ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਤੀ ਕੀਤੀ।" "ਪਰ ਪੁਰੁ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਉਸ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ।" "ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਲਈ, ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਮੰਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।" "ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੇਰਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੇ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇ।'" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੋ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਗਤਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣੇ।" "ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ। ਪੁਰੁ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਗਿਆ-ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" "ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਨਾਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਯੁ ਤੇ ਅਨੁ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਥੇ ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਦੇ ਗਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕਢ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਆ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਅੰਦਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਕਿ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਭਾਗੀ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿਤਨਾ ਚੌਲ, ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ— ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਚੇ, "ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ," ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲੱਭਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਵੱਲ ਮੰਦ-ਭਾਵ ਨਾ ਰੱਖੇ।