ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇक्षਵਾਕੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਖਟਵਾਂਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖਟਵਾਂਗਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਤੋਂ ਰਘੁ ਜਨਮੇ। ਰਘੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਜਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਪਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਜਨਮਾ। ਲਵ ਵੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਵਾਨ, ਸਚੇ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋਏ। ਕੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਧ। ਨਿਸ਼ਾਧ ਤੋਂ ਨਲਾ, ਨਲਾ ਤੋਂ ਨਭਸ, ਨਭਸ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ, ਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਖੇਮਧਨਵਨ। ਖੇਮਧਨਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਨਿਕਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਹੀਨਰਾ, ਤੇ ਅਹੀਨਰਾ ਤੋਂ ਸਹਸਰਸ਼ਵ। ਸ਼ੁਭਾ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਵਲੋਕਾ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਤਾਰਪੀਡਾ। ਤਾਰਪੀਡਾ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਗਿਰੀ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਗਿਰੀ ਤੋਂ ਭਾਨੁਚੰਦ੍ਰ। ਭਾਨੁਚੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਦਬਾਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸਵਰਗ ਗਏ, ਕਈ ਮੁਕਤ ਯੋਗੀ ਬਣੇ; ਨ੍ਰਿਗ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਗਿਰਗਿਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਯਮਬਾਲਾ ਅਤੇ ਰਣਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਬੜੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਏ। ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਨਰਤਾ ਤੇ ਧੀ ਸੁਕਨਿਆ ਸੀ। ਆਨਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਚਮਾਨਾ, ਰੋਚਮਾਨਾ ਤੋਂ ਰੇਵਾ, ਤੇ ਰੇਵਾ ਤੋਂ ਰੈਵਤਾ। ਕਕੁਦਮੀ, ਰੈਵਤਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਰੈਵਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਈ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਿਤਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਤ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਰਿਤ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਸਧਰਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕਾਰੂਸ਼ਾ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਿਤਾ ਨੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਸ ਨੂੰ ਚਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਭਾਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਸ਼ਟਾ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਟਾ ਤੋਂ ਭਲੰਦਨਾ, ਭਲੰਦਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਵਾਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਲਾ ਤੋਂ। ਇਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਟਵਕੰਤਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਸੀ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭਵ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਯੁ, ਮਯੁ, ਅਮਯੁ, ਵਿਸ਼ਵਯੁ, ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਆਯੁ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਭਾ (ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਧੀ) ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਜਨਮੇ। ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵੀਰਾਜਾ ਤੋਂ ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸਮਯਤੀ, ਆਯਤੀ, ਅੰਧਕ ਤੇ ਵਿਜਯਤੀ—ਇਹ ਛੇ, ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਯਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਯਯਾਤੀ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸ਼ਨਾਸ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪर्वਨ ਦੀ ਧੀ, ਵੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ ਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਤੇ ਪੁਰੂ ਜਨਮੇ। ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਇਕ ਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਅਖੂਤ ਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਰਥ ਨੂੰ ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ; ਉਹ ਭਵ ਦੇ ਭਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ। ਉਹ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚ ਭਵਦਰਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਕੌਰਵ ਜਨਮੇਜਯ ਤੱਕ, ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇक्षਵਾਕੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।