ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤ੍ਰੈਯਾਰੂਣ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਰ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਅਜੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਤ੍ਰੈਯਾਰੂਣ ਨੇ ਉਸਦੇ ਇਸ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾ।" ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤ੍ਰੈਯਾਰੂਣ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੰਝ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ "ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚ ਚੁਕ ਲਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਕੈਕੇਯ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਰੋਹਿਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੀਰਵਾਨ ਸੀ। ਰੋਹਿਤ ਤੋਂ ਹਰੀਤ ਜੰਮਿਆ, ਹਰੀਤ ਤੋਂ ਧੁੰਧੂ, ਧੁੰਧੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਸੁਤੇਜਸ। ਵਿਜਯ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਚਕ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਰੁਚਕ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕ ਜੰਮਿਆ, ਵ੍ਰਿਕ ਤੋਂ ਬਾਹੂ, ਅਤੇ ਬਾਹੂ ਤੋਂ ਸਗਰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬੜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ—ਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਭਾਨੁਮਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ—ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਲਏ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਸ ਚੁਣਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ ਵਿ਷्णੂ ਜੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਅਸਮੰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ, ਤੇ ਦਿਲੀਪਾ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਜੰਮਿਆ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਭਗੀਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਸ਼੍ਰੁਤ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਜੰਮਿਆ। ਨਾਭਾਗਾ ਅਤੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੁਜਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮੁੱਕ ਗਏ। ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਯੁਤਾਯੁ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਰਿਤੁਪਰਨ ਸੀ। ਰਿਤੁਪਰਨ, ਜੋ ਨਲ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਜੂਏ ਦੇ ਵਿਦਿਆਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਨਲ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਵੀਰਸੇਨਾ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਓਹੀ ਰਿਤੁਪਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਰਵਭੌਮ ਬਣੇ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਾਸ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਦਾਸ ਤੋਂ ਸੌਦਾਸ ਜੰਮਿਆ। ਇਹੀ ਸੌਦਾਸ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰਸਹਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਅਸ਼ਮਕਾ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਧਿਆ। ਅਸ਼ਮਕਾ ਤੋਂ ਮੁਲਕਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਧੀਆ ਕਵਚ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਮੁਲਕਾ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਸ਼ਤਰਥ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਿਲਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਧਸ਼ਰਮਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੰਮਿਆ। ਵ੍ਰਿਧਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਖਟਵਾਂਗ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਦੀਰਘਬਾਹੁ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਘੁ ਜੰਮਿਆ। ਰਘੁ ਤੋਂ ਅਜਾ, ਤੇ ਅਜਾ ਤੋਂ ਦਸਰਥ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਦਸਰਥ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਸੀ, ਜਨਮੇ। ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਜੰਮੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਜੰਮਿਆ। ਲਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਵੀ ਜੰਮਿਆ। ਕੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ, ਅਤਿਥਿ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਧ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਤੋਂ ਨਲ, ਨਲ ਤੋਂ ਨਭਸ, ਨਭਸ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਖੇਮਧਨਵਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਨਿਕਾ ਜੰਮਿਆ। ਦੇਵਨਿਕਾ ਤੋਂ ਅਹੀਨਾਰਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਚੰਦਰਵਲੋਕ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਤਾਰਪੀਡਾ। ਤਾਰਪੀਡਾ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਗਿਰੀ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਗਿਰੀ ਤੋਂ ਭਾਨੁਚੰਦਰ ਜੰਮਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ, ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹੀ।