ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਮਾਂ, ਕਾਲਾ, ਕਸ਼ਠ, ਲਵਾ, ਮਾਤਰਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਖਸ਼ਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਬੀਜ, ਆਦਿ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਗ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਸੁਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਮੋਖ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਿਯਤਾ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ, ਹਿਰਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੰਥ ਉਸਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ, ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਦਾਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਅਤੇ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਚਿਕਿਤਸਕ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਅਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਹਾਥੀ, ਬਾਗ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਪਿਆਰਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੂਮਿਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸੁੰਦਰ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਹਿਰਣ ਵਰਗਾ ਤੇਜੀਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਅਚਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਕ, ਸੱਚਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਮੋਖ ਲਈ ਸਿਖਰ, ਮੁਕਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਗਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਯਥਾ-ਕ੍ਰਮ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਸਤੂਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਾਤਕ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਹ ਸਾਲ ਭਰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਧਨਵਾਨ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਇਆ। ਤ੍ਰੈਯਾਰੂਣ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ—ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਸਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਰ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਤ੍ਰੈਯਾਰੂਣ ਨੇ ਇਸ ਅਣਚਾਹੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤਿਆਗੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?” ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।” ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਰੋਸ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਆਇਆ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੈਕੈ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤਾ ਸੀ। ਰੋਹਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਧੁੰਦੁ ਜਨਮਿਆ। ਧੁੰਦੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਸੁਤੇਜਸ। ਵਿਜਯ ਨੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਚਕ ਅਤਿ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਰੁਚਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਹੂ ਜਨਮਿਆ। ਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸਗਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ—ਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਭਾਨੁਮਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਋ਸ਼ਿ ਔਰਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਸٹھ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੇ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਸ, ਚਾਹਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ। ਅਸਮੰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ ਅਤੇ ਦਿਲੀਪਾ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥਾ ਜਨਮੇ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ। ਭਗੀਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਜਨਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।