ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ, ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਨ ਗਲੇ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਯੋਗ ਦਾ ਰੂਪ, ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਯੁਗ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਬੜੀ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਵਾਹਨ, ਗੰਭੀਰ, ਪਹਾੜ, ਨਿਆਇ, ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੇ ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਲੂਣਦਾਰ, ਕੂਆਂ ਵਰਗਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ, ਤਾਕਤਵਰ ਬਲਦ, ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਉਤਸਰਜਨ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਵੀਰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਉਤਸਰਜਨ, ਤੇ ਸਭ ਲਕੜੀਆਂ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਧੰਨਵੰਤ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਚੁਰ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਥਲੀ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਖੋਪੜੀ ਵਾਲਾ, ਉੱਪਰਲੇ ਦੰਦ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਨੌਜਵਾਨ, ਯੰਤਰ-ਤੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੰਸਾਰ ਆਪ ਹੀ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਮੂੰਡਾ ਸਿਰ, ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ, ਦੰਡਧਾਰੀ, ਕੰਨੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਗੁਰੂ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ ਤੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਮਿੱਠੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਾਲਾ-ਕਸੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲਾਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਤੇ ਸੌ ਫਾਹੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਕਾਲ, ਕਾਸ਼ਠ, ਲਵਾ, ਮਾਤਰਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ, ਰਾਤ, ਖਸ਼ਣ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਬੀਜ, ਆਦਿ ਲਿੰਗ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਰਕਾਰ ਦੇ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ, ਹਿਰਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ, ਪਰਮ ਮਾਰਗ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਆਪ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਟੋਲਿਆਂ ਦਾ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨੇਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਅਕਲਪਨੀਯ, ਦਿਵ੍ਯ ਆਤਮਾ ਤੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗਾ ਡਾਕਟਰ, ਵਰਦਾਤਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਆਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਨ ਬਲਦ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ, ਏਕਤਾ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਤੇ ਅਕਸ਼ੁਣ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਚਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਸੂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੋਹਰ, ਉੱਤਮ ਆਸਰਾ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਹਿਰਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਚਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਿਧ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਅਕਲਪਨੀਯ, ਸੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਮੁਕਤਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼, ਸੁਤੰਤਰ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਵਾਧੂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਯਜਮਾਨ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਈ। ਫਿਰ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਚੋਰ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹੋਵੇ। ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਵੀਰ ਜਾਂ ਗਰਭ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਜੇਕਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ, ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਇਉਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੱਕ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਠੀਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣਾ ਨੇ, ਇਸ ਅਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" ਪਿਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ।" ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀਰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਰੁੱਸਣ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਕੈਕੈਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ ਰੋਹਿਤ।