ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੋਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਆਸ਼੍ਵ ਸੀ। ਹਰਿਆਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਨਿਕੁੰਭ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੰਹਤਾਸ਼੍ਵ ਜਨਮਿਆ। ਸੰਹਤਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਰਣਾਸ਼੍ਵ। ਰਣਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਮਾਂਧਾਤਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪੁਰੂਕੁਤ्स, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੁਚੁਕੁੰਦ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਰ ਇੱਕ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਿਤਾ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਹੋਏ। ਪੁਰੂਕੁਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਸੱਦਸ੍ਯੂ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ਸਵੀਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੰਭੂਤਿ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤ੍ਰਸੱਦਸ੍ਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸੰਭੂਤਿ ਤੋਂ ਵਿ਷੍ਣੁਵ੍ਰਿਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿ਷੍ਣੁਵ੍ਰਿਧ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖ਼ਤਰੀ ਬਣੇ। ਸੰਭੂਤਿ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਅਨਰਣਯ, ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਅਨਰਣਯ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਨਰਣਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼੍ਵ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਆਸ਼੍ਵ ਹੋਇਆ। ਹਰਿਆਸ਼੍ਵ ਤੋਂ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵਸੁਮਾਨਸ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਵਸੁਮਾਨਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੰਡਿਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਵਾ ਦੇ ਅਰਾਧਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੰਡਿਨ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰੇ। ਤੰਡਿਨ ਨੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬਣੇ; ਫਿਰ, ਉਸ ਤੰਡਿਨ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ, ਜੋ ਤੰਡਿਨ ਨੇ ਉਚਾਰੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗੁਣ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੂਤ, ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਅਡੋਲ ਰਿਹਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਰੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਨਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ: ਓਮ! ਅਡੋਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ। ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਵਾ; ਜਟਾਧਾਰੀ, ਦੰਡਧਾਰੀ, ਚੂੜਾਧਾਰੀ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ। ਹਰੀ, ਮ੍ਰਿਗਲੋਚਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਨਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਮਹਾਨ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਪਸਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ। ਕਦੇ ਭਿਕਸ਼ੁਕ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਅਲੌਕਿਕ, ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ; ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ। ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਾਮਨ, ਮਨੁੱਖ; ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਵਰੂਪ, ਦਇਆਲੁ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਸੰਯਮੀ, ਸੰਯਮੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ; ਸਵੈਭੂ, ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਦਿ, ਪ੍ਰਣੇਤਾ, ਅਤੇ ਧਨ ਦਾ ਕੋਸ਼। ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਰਤਾ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਨੀ, ਕੇਤੁ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਰਾਜਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ, ਕਰਤਾ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬੱਦਲ; ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਲੰਮੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਵਰ੍ਹਾ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤਪਸਵੀ; ਯੋਗੀ, ਯੋਗ, ਮਹਾਨ ਬੀਜ, ਮਹਾਨ ਰਥ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ। ਸੁਵਰਨ ਬੀਜ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬੀਜ ਵਾਲਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ; ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਨਿਮੇਸ਼, ਨੀਲਕੰਠ, ਉਮਾ ਪਤੀ। ਵਿਸ਼੍ਵ ਰੂਪ, ਆਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਨ ਵੀਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ; ਗਣਾਂ ਦਾ ਰਚਯਿਤਾ, ਗਣਪਤੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤ, ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ, ਹਰਾ; ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰੀ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਬਾਣਧਾਰੀ, ਖਪੜ ਧਾਰੀ। ਸੌ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ, ਖੜਗ, ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਮਹਾਨ, ਅਜਨਮਾ, ਮ੍ਰਿਗ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ। ਪੱਗਧਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਉੱਚ, ਨਿਮਰ, ਲੰਮਾ, ਭੂਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦਾ। ਸਿਆਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਰ, ਮੁੰਡਿਤ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਘ ਰੂਪ, ਸੁਗੰਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ। ਊਰਧ੍ਵ ਰੇਤਾ, ਊਰਧ੍ਵ ਲਿੰਗ, ਉੱਤੇ ਲੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਭਟਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਰਾਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਹਾਥੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿਧਾਨ। ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਰ ਬਗੜਾਂ ਦੇ ਚਮੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਨ ਧੁਨੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਰ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ। ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤ, ਸਦਾ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯਕਾਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਧਾਰੀ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ। ਮਹਾਨ ਬਾਣ, ਮਹਾਨ ਪਾਸ, ਨਿਤ੍ਯ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤੂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼। ਅਟੱਲ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੱਖ ਦਾ ਵਧ, ਸੇਵਕ, ਹੱਸਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਧੁਰਤਾ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ, ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।