ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਆਰੇ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਰੋਕੋ; ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਾਫੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਕਤੇਯ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਯਜਨ 'ਤੇ ਆਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਵਰੂਪ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਸਨ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਥੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਵੈਰਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਫੀ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।" ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਰਚਨਕਾਰ ਬਣੇਗਾ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਤਿਆ ਨੂੰ ਜਾਨੇਗਾ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰਮ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਵਿ਷ਣਵ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਚੌਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਥਾ ਕਰ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਯ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਆਦਿਤਯ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀ — ਸੰਜਨਾ, ਰਾਜਨੀ, ਪ੍ਰਭਾ, ਅਤੇ ਛਾਇਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੰਜਨਾ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਆਦਿਤਯ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਛਾਇਆ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਤੋਂ ਸਾਵਰਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸ਼ਨੀ, ਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿ਷ਟੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਛਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਨੂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਮਨੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਯਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਛਾਇਆ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਪੀੜਾ ਆਈ — ਪੈਰ ਪੀਪ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਯਮ ਗੋਕਰਨ ਗਿਆ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੁਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ। ਭਵਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਇਸ ਲਈ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਛਾਇਆ ਬਣਾਈ। ਮਾਝ ਦੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਛਾਇਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਡਵਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਵਡਵਾ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈਦ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੰਜਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਵਿ਷ਣੂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ — ਸੁਦਰਸ਼ਨ — ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈਅ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਮਨੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੌ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਹਨ: ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਨਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਰਿਆਤੀ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਨਭਾਗਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਕਰੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਧਰਾ। ਇਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ, ਮਨੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧਾ ਲਈ, ਮੁੜ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਅਸ਼ਵ-ਯਜਨ ਨਾਲ, ਇਲਾ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਸ਼ੂਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ, ਮੁੜ ਔਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਇਲਾ, ਬੁਧ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਬੁਧ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿਚ, ਇਲਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ-ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਇਲਾ — ਪੁਰੂਰਵਸ — ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪੁਰੂਰਵਸ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ, ਚੰਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਵਾਧਾ ਦੀ ਕਥਾ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਉਤਕਲਾ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਸ਼ਵ।