ਜਦੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਦਾਦਿਆਂ ਤੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਆਗਮਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਾਚ ਪਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉproar ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਦ੍ਰਸ਼ਯੰਤਿ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ—ਜਿਵੇਂ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੋਜਵਾਨ ਮਾਤਾ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ, ਗਲੇ 'ਚ ਰੁੰਧਕ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਰੋਈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਹ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ—even as a newborn. ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਓ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਬੱਚਾ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!" "ਹੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ।" ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਾਹੂ ਦੀ ਆਹ ਲੁਣਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਸ ਦਿੱਤੀ: "ਰੋ ਨਾ ਕਰੋ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਕੁਲ ਦੀ ਨੋਜਵਾਨ ਨਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਉਸਦੇ ਨੇਤਰ ਮ੍ਰਿਗ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਰਗੇ। ਜਦੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ, ਦੁਖੀ, ਆਦਰਸ਼ੀਲ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਾਤਾ, ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਿਨਾ ਰਾਤ ਅੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ ਕਿਉਂ ਬੈਠੀ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਡੀ ਹੋ? ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਅਦ੍ਰਸ਼ਯੰਤਿ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ ਨਾ ਅਸ਼ੁਭ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਾਤਾ, ਦੱਸੋ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਪਿਤਾ ਕਿਥੇ ਹਨ? ਬੋਲੋ, ਬੋਲੋ!" ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਮਾਤਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਰੋਈ, ਕਹਿੰਦੀ, "ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ," ਤੇ ਓਹ ਮਾਤਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਪੋਤੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਰੋਏ; ਅਰੁੰਧਤੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਰੋ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਕੇ ਕਿ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਜੋ ਬੁਧਿਮਾਨ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲੇ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਵਾਂਗਾ, ਮਾਤਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਾਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਕਹਿੰਦੀ, "ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ, ਬੁਧਿਮਾਨ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੋਤੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਕਲਪ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣੋ—ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰੋ।" "ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਦੋਸ਼?" ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਅਦ੍ਰਸ਼ਯੰਤਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰੇਤ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਵਸੂਕਤ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਸੂਕਤ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਨੀਲਰੁਦ੍ਰ, ਸੁੰਦਰ ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਮੀਯ, ਪਵਮਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੋਤਾਰ, ਲਿੰਗਸੂਕਤ, ਅਥਰਵਸ਼ਿਰਸ ਅਤੇ ਅਠ-ਭਾਗੀ ਅਰਘਿਆ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ, ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ। "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੂਨ ਨਾਲ, ਖਾ ਲਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ," ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਪਾਲੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ!" ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ੰਕਰ, ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਦੇਖੋ ਇਹ ਬੱਚਾ, ਹੇ ਮਹਾ-ਭਾਗਯਵਤੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹੈ।" ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਰਾਸ਼ਰਾ, ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ— —ਉਸਨੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, "ਹੇ ਹਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ" ਉਚਾਰਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਓ; ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਖਾਓ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ— —ਵਿਸ਼-ਪਾਨੀ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਨੋਬਲ ਪਤਨੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ: "ਮੈਂ ਇਸ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀਆਂ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਨੀਲਲੋਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ— —ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਬੁਧਿਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਤੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਹਿਰਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਦਰਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।