ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤ੍ਰੋ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਓ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਵਰ-ਜਿਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਵਿਰਲ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਨੋਬਲ ਲੈਡੀ, ਦੱਸ, ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ?” ਉਹ ਆਗਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁੱਢ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਇਸ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਚਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤ੍ਰੋ ਨੂੰ ਝਿਡਕਦੇ ਹੋਏ, ਅਰੁੰਧਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, “ਓ ਧਰਮਵਾਨ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜੋ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।” ਪਤ੍ਰੋ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁਖ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਚਰਿਤ੍ਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਓ ਰਿਸ਼ੀ; ਮੈਂ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹਾਂ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਆਹ, ਮੈਂ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਦੁਖ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰਾ ਹਾਂ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ। ਦੁਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ, ਓ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।” ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, “ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਪੁੱਤ, ਪੋਤੇ, ਅਤੇ ਸਸੁਰ—ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ; ਪਤੀ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਹਿ ਗਈ। ਆਹ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।” “ਵਸੀਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਅਮਰ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਖੜ ਗਈ ਹਾਂ; ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਓ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ। ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ, ਡਿਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਅੱਗ-ਕਾਸਟ ਤੋਂ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਪਿਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਚਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਚਿਆ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਸਾਏ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ-ਮੁੰਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਪਤ੍ਰੋ ਨੂੰ ਆਏ, ਓ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤ੍ਰੋ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ, ਰੋਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਹ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਸਤਿ-ਸਮਰਪਿਤ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ—even as a newborn. ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਓ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਬੱਚਾ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ!” “ਓ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਪਣਾ ਛੇ-ਮੁੰਹਾ ਪੁੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।” ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸਦੀ ਵਿਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤ੍ਰੋ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਰੋ ਨਾ।” ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੋਬਲ ਲੈਡੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤ੍ਰੋ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਵੰਝੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ, ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮਾਂ, ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਿਨਾਂ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਬਿਨਾਂ ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਮਾਂ, ਤੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਬੈਠੀ ਹੈਂ? ਓ ਸੁੰਦਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।” ਪੁੱਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯੰਤਿ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ, ਨਾ ਅਸ਼ੁਭ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮਾਂ, ਦੱਸ, ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੱਸ, ਦੱਸ!” ਪੁੱਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯੰਤਿ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਰੋਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਖਾ ਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,” ਅਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਪੋਤੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਰੋਏ; ਅਰੁੰਧਤੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਰੋਏ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਪਿਤਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਖਾ ਗਿਆ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਖਿਆ: “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੀ ਪੁਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ।