ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਭੂਰੀਸ਼੍ਰਵਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੌਰਸ ਪੰਜਵੇਂ ਹਨ; ਕੀਰਤਿਮਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣੀ, ਉਹ ਧੀ ਸੀ। ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨੂਹਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੌਰਾ, ਸ਼੍ਯਾਮਾ, ਧੂਮਰਾ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਬਾਦਰੀਕਾ ਵੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਪਰਾਸ਼ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵੰਸ਼: ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿੰਜਲਾ ਘ੍ਰਤਾਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਜਿਹਨੂੰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਭਦਰਾ, ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਵਾਸੁ। ਉਪਮਨਯੂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਣਡਿਨਯas ਹਨ। ਇਕਾਰਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠas ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਦਸ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਗਲ ਲਏ ਗਏ? ਸੁਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ। ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰੁਧਿਰਾ ਨੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਰੁਧਿਰਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਭੇਟ ਨਿਗਲ ਲਈ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ, "ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ!" ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਸਮੇਤ ਦੁਖ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ; ਉੱਥੇ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਗਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਲ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਲੈ ਕੇ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪੂਤਣ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗੀ: "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੋਤਾ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਖ ਸਕੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਅਗਰਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡੋ ਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਕੌਲ-ਆਖੀਆਂ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੋਂਛੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਸਸੁਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਜੋ ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪੂਤਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਠਿਆ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਡਿੱਗ ਪਈ। ਅਰੁੰਧਤੀ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ-ਮੁੰਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਭੀ-ਕੌਲ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਬੱਚਾ, ਇੱਕ ਰਿਗ-ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਬੋਲਿਆ?" ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉੱਥੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ, ਹਰੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਕੌਲ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮੀਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਆਖਿਆ: "ਪਿਆਰੇ, ਪਿਆਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਤੇਰੇ ਪੋਤੇ ਦੇ ਕੌਲ-ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਰਿਗ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਪੋਤਾ, ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ; ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਉਠੋ। ਉਹ, ਅਜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ 'ਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਲੋਟਸ-ਆਖੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। "ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ!" ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਆ, ਆ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! ਵੇਖ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਸਚਿਤ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਡਰ ਗਈ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।