ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਲਸਤ ਯ ਜੀ ਦੀ ਨੌਂ ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਯੁਗ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਮਾ ਸੀ। ਦਮਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਸੀ, ਜੋ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਦੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਦਵਿਤੀਯ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਪੁਲਸਤ ਯ ਜੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਲਾਵਿਲਾ ਤੋਂ ਆਇਰਾਵਿਲਾ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ੍ਰਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ੍ਰਾਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤ ਯ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੀ ਸੁਭਾਗਾ ਧੀ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ, ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ, ਬਲਾਕਾ, ਅਤੇ ਮਾਲਯਵਤ ਦੀ ਧੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਥ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹੁਦਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਖਰ ਸਨ। ਬਲਾਕਾ ਦੀ ਧੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਜਝਿਵਾ (ਰਾਖਸ਼ਸ) ਸਨ। ਬਲਾਕਾ ਨੂੰ ਮਾਲਿਕਾ ਵੀ ਜਨਮ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਂ ਪੌਲਸਤ ਯ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਕਠੋਰ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਪੁਲਸਤ ਯ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਬਬਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ, ਸੂਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਂਦਰ, ਕਿਨਨਰ ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕ੍ਰਤੁ, ਵੈਵਸਵਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਰਹੇ। ਅਤ੍ਰਿ ਮੁਨੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਸਨ। ਦਸਵੀਂ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਤਾਚੀ ਤੋਂ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਦਰਾ, ਅਭਦਰਾ, ਜਲਦਾ, ਮੰਦਾ, ਨੰਦਾ, ਬਲਾ, ਅਬਲਾ, ਗੋਪਾਬਲਾ, ਤਾਮਰਸਾ ਅਤੇ ਵਰਕ੍ਰੀੜਾ ਜਨਮ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਅਤ੍ਰਿ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਪਸਰ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ," ਸੂਰਜ ਇੱਥੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਭਾਕਰ'—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਨਾਥ—ਕਿਹਾ। ਭਦਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਮਾ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ 'ਸਵਸਤਿਆਤ੍ਰੇਯ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਦੱਤਾ, ਅਤ੍ਰਿ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਅਤੇ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਮਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਸ਼ਿਆਵਾ, ਪ੍ਰਤਵਸਾ, ਵਾਵਲਗੁਸ ਅਤੇ ਗਹਵਰਾ। ਆਤ੍ਰੇਯਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਕਸ਼ਯਪ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ ਅਤੇ ਉਦ੍ਧਤ। ਇਹ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਨਾਜ, ਪਾਣੀ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਪਜਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਿੱਚ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਰਕਤ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਕਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਭੂਰੀਸ਼੍ਰਵਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਅਤੇ ਧੀ ਕਿਰਤਿਮਤੀ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਅਤੇ ਅਨੁਹਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਸ਼ਵੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਧੂਮ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਨੀਲ ਅਤੇ ਬਾਦਰੀਕਾ ਵੀ; ਇਹ ਸਭ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਠ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਤੋਂ ਆਏ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣੋ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿੰਜਲ ਘ੍ਰਤਾਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਭਦਰਾ, ਅਤੇ ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਵਾਸੁ। ਉਪਮਨਯੂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੌਣਡਿਨਯਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਕਾਰਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।