ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ—ਉਸਦੇ ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ—ਸੁਚੱਜੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁ ਅਤੀਤ ਦੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹੀ ਅੱਜ ਵੀ ਮਨੁ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਪੁਰਾਣੇ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਨਵੇਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੁਵੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫੇਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇ।” ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਉੱਚ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ—ਵਤਸਰ ਅਤੇ ਅਸੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਵਤਸਰ ਤੋਂ ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਰੈਭ੍ਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਰੈਭ੍ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਚਯਵਨ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਸੁਮੇਧਾ ਜਨਮੀ। ਉਹ ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਤੇ ਕੁੰਡਪਾਇਨ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਤ ਅਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੇਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ, ਨੈਧ੍ਰੁਵਾਂ, ਰੈਭ੍ਯਾਂ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਚੌਥੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਦੇ ਨੌਂ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਧਾ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਆਇਆ। ਮਾਨਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਮਾ ਹੋਇਆ। ਦਾਮਾ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਤੀਜੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ ਅਣਮੋਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਲਾਵਿਲਾ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਐਰਾਵਿਲੋ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਜਨਮੇ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸੁਪੁੱਤਰੀ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ, ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ, ਬਲਾਕਾ, ਅਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੀ ਧੀ। ਮਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਕੈਕਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਟਾ ਨੇ ਮਹੋਦਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਖਰ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਬਲਾ ਦੀ ਧੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂषण ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜ਼ਿਹ੍ਵ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਨਮੇ। ਬਲਾ ਤੋਂ ਮਾਲਿਕਾ ਵੀ ਜਨਮੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਂ ਪੌਲਸਤ੍ਯ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਕਠੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰ੍ਹੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭੂਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸੱਪ, ਸੂਰ, ਹਾਥੀ, ਬਾਂਦਰ, ਕਿਨਨਰ ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਤੁ ਨਿਸੰਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ। ਦਸਵੀਂ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਭਦ੍ਰਾ, ਅਭਦ੍ਰਾ, ਜਲਦਾ, ਮੰਦਾ, ਨੰਦਾ, ਬਲਾ, ਅਬਲਾ, ਗੋਪਾਬਲਾ, ਤਾਮਰਸਾ ਅਤੇ ਵਰਕ੍ਰੀਡਾ—ਇਹ ਦਸੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਤ੍ਰਿ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ, “ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ,” ਸੂਰਜ ਇਥੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਆਖਿਆ। ਭਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਸੋਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ ਸਵਸਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਾ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਨਿਸ਼ਠ ਤੇ ਉੱਚ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੱਤਾ, ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੀ; ਦੁਰਵਾਸਾ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਮਲਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨਣੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸ਼ਿਆਵਾ, ਪ੍ਰਤਵਸਾ, ਵਵਲਗੁਸ ਅਤੇ ਗਹਵਰਾ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਆਤ੍ਰੇਯਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਨਾਰਦ, ਪర్వਤ ਅਤੇ ਉਦ੍ਧਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਦక్ష ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਾਰਕਾਮਯਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਜੜੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯੰਤਿ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਰਕਤ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦਵੈਪਾਇਨ (ਵਿਆਸ) ਜਨਮੇ।