ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਇੰਦ੍ਰ, ਧਾਤਾ, ਭਗਾ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅਰ੍ਯਮਨ, ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੁ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯ। ਦਨੂ ਨੇ ਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। ਤਾਮ੍ਰਾ ਨੇ ਛੇ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ: ਸ਼ੁਕੀ, ਸ਼੍ਯੇਨੀ, ਭਾਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵੀ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ। ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ; ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ; ਭਾਸੀ ਨੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਗ੍ਰਿਧ੍ਰੀ ਨੇ ਗਿਧਾਂ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਪਾਰਾਵਤੀ ਨੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ; ਸ਼ੁਚੀ ਨੇ ਹੰਸ, ਸਰਸ, ਕਾਰੰਡ ਅਤੇ ਪਲਵ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੀ ਨੇ ਬੱਕਰੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਭੇੜਾਂ, ਊਠ ਅਤੇ ਗਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਦਾਮਿਨੀ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਸੀ, ਜਣਮੀ; ਅਤੇ ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਕਦਰੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਜਣੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛਬੀਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਕਰਕੋਟ, ਸ਼ੰਖ, ਐਰਾਵਤ, ਕਮ੍ਬਲ, ਧਨੰਜਯ, ਮਹਾਨੀਲ, ਪਦਮ, ਅਸ਼੍ਵਤਰਾ, ਤਕ੍ਸ਼ਕ, ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਮਹਾਪਦਮ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਬਲਾਹਕ, ਸ਼ੰਖਪਾਲ, ਮਹਾਸ਼ੰਖ, ਪੁਸ਼੍ਪਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਸ਼ੁਭਾਨਨ, ਸ਼ੰਖਲੋਮ, ਨਹੁਸ਼, ਵਾਮਨ, ਫਣਿਤ, ਕਪਿਲ, ਦੁਰਮੁਖ ਅਤੇ ਪਤੰਜਲੀ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਮਹਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਅਉਲਾਦਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਇਲਾ ਨੇ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਇਲਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਘਾਹ, ਦਰੱਖਤ, ਬੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਤ੍ਵਿਸ਼ਾ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਯਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਜਣੇ। ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਹਨ; ਇੰਝ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ—ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ—ਹੁਣ ਵੀ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਓਹੀ ਮਨੁ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੇ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਮੁੜ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।" ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਉੱਚੀ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ: ਵਤਸਰ ਅਤੇ ਅਸੀਤ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਵਤਸਰ ਤੋਂ ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਰੈਭ੍ਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਰੈਭ੍ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਸੁਮੇਧਾ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਕੁੰਡਪਾਇਨ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਅਸੀਤ ਅਤੇ ਏਕਪਰਨਾ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਿਆ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਲ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਟਹਿਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੱਖਰਾ ਵੰਸ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਦੇ ਨੌਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਯੁਗ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਦਮਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਦਮਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਸੀ, ਜੋ ਤੀਜੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਇਲਾਵਿਲਾ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਲਾਵਿਲਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਐਰਾਵਿਲੋ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਜਨਮੇ। ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਸੀ; ਪੁਸ਼੍ਪੋਟਕਟਾ; ਬਲਾਕਾ; ਅਤੇ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਕੈਕਸੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਵਰਨਿਨੀ ਨੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ—ਜਣਿਆ। ਕੈਕਸੀ ਨੇ ਰਾਵਣ (ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ), ਕੁੰਭਕਰਨ, ਸ਼ੂर्पਣਖਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਣਿਆ। ਪੁਸ਼੍ਪੋਟਕਟਾ ਨੇ ਮਹੋਦਰ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼ਵ ਅਤੇ ਖਰ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਬਲਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹ੍ਵ ਰਾਖਸ ਜਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਮਹਾਨ ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।