ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਬਦਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਬਿਆਨ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੋਈ। ਜਗਤ ਦੇ ਚਾਨਣਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅੱਖ, ਰਿਵਾਇਤ, ਤਰਕ, ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਅੱਖ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪਾਣੀ, ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਗਣਨਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਣ—ਚਾਨਣਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਧ੍ਰੁਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਥੰਮ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਲੱਗਾ। ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਅਾਂ ਸਨ: ਸੁਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰੂਚੀ। ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਸੁਨੀਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਧ੍ਰੁਵ ਸੀ। ਧ੍ਰੁਵ, ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਾਨਣ, ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ। ਪਰ ਸਰੂਚੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਧ੍ਰੁਵ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਆਖੀ: "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਭਾਗਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈ?" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਵਧੇਗਾ। ਧ੍ਰੁਵ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਕੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।" ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਜਦ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ, ਸਰੂਚੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਈਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਡਰ ਕੇ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਸੁਨੀਤੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਪ੍ਰਿੰਸ, ਸੁਣੋ; ਤੂੰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪਾਵੇਂਗਾ।" "ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।" "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਣਵ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ: 'ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ!'—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ।" "ਅਨੰਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਧਨਾ ਤੇ ਜਾਪ ਕਰ, ਯਜਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸਲਾਹ ਮਿਲੀ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮਤ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਜੜੀ-ਫਲ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਏ। ਉਹ ਭੈੰਕਰ ਜੀਵ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਆਏ, ਪਰ 'ਵਾਸੁਦੇਵ' ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧ੍ਰੁਵ ਡਿਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੁਨੀਤੀ, ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ: "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਕਿਉਂ ਦੁਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਉਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧ ਰੁਕ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਆਇਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?" ਤੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਧ੍ਰੁਵ, ਚਮਕਦਾਰ, 'ਵਾਸੁਦੇਵ' ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਸੀ; ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਹਰੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ: "ਦਇਆ ਕਰੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕਰ-ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕੇਸ਼ਵ।" "ਸਨਕ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਆਉ, ਧ੍ਰੁਵ ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਣ।" "ਉਥੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਚ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।