ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੜੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਚਸ਼੍ਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੁਸ਼ਮਾਯਣੀ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਸ਼ਕਤਿ, ਸ਼ਾਕਤੇਯ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਜਾਤੂਕਰਨਯ, ਸਵੈਮ ਹਰੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦ੍ਵੈਪਾਇਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਾਸਾ ਹਨ। ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਦੇ ਆਚਾਰਯਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ-ਅਵਤਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਯੁਗ ਤੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨਵੰਤਰੀ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ, ਵਰਾਹ ਕਲਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਵਤਾਰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਨੁਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ, ਫਿਰ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ ਅਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼। ਫਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਅਤੇ ਸਾਵਰਣੀ, ਧਰਮ ਸਾਵਰਣਿਕ, ਪਿਸ਼ੰਗ, ਅਪਿਸ਼ੰਗਾਭ, ਸ਼ਬਲ ਅਤੇ ਵਰਣਕ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਅ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ 'ਔ' ਤੇ ਮੁਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ, ਪਾਂਡੁ, ਰਕਤ, ਤਾਮ੍ਰ, ਪੀਤ ਅਤੇ ਕਾਪਿਲ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼੍ਯਾਮ, ਧੂਮ੍ਰ, ਸੁਧੂਮ੍ਰ, ਅਪਿਸ਼ੰਗ, ਪਿਸ਼ੰਗ, ਤ੍ਰਿਵਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਮਨੁਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲੰਧੁਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਧੁਨੀ (ਨਾਦ) ਹੈ, ਉਹ ਹਨ ਵੈਵਸ੍ਵਤ, ਋ਕਾਰ, ਮਨੁ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤਵੇਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਰਾਹ ਕਲਪ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਯੋਗੀਕ ਅਵਤਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਨ: ਪਹਿਲੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਕਲਿ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ, ਸੁਤਾਰਾ ਅਤੇ ਮਦਨ। ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਕੰਕਣ, ਲੋਕਾਖ੍ਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ, ਧਨ੍ਯ ਦਧਿਵਾਹਨ। ਰਿਸ਼ਭ, ਉਗ੍ਰ, ਅਤ੍ਰਿ, ਸੁਬਾਲਕ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਮਹਾਨ। ਵੇਦਸ਼ੀਰ੍ਸ਼, ਗੋਕਰਣ, ਗੁਫਾ-ਵਾਸੀ, ਜਟਾਮਾਲੀ, ਟਠਾਹਾਸ, ਦਾਰੁਕ, ਲਾਂਗਲੀ। ਸ਼ੂਲੀ, ਦੰਡੀ, ਮੁੰਡੀਸ਼੍ਵਰ, ਸਹਿਸ਼ਨੁ, ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ, ਨਕੁਲੀਸ਼ (ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਹਨ)। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਜੋ ਯੋਗ ਆਚਾਰਯ ਅਵਤਾਰ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਰ ਚਕ੍ਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਅਮਰ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਯ ਹਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ, ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼ਿਖੰਡ, ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵ, ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤ। ਦੁੰਦੁਭਿ, ਸ਼ਤਰੂਪ, ਋ਚੀਕ, ਕੇਤੁਮਾਨ। ਵਿਸ਼ੋਕ, ਵਿਕੇਸ਼, ਵਿਪਾਸ਼, ਸੁਮੁਖ, ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁਰਦਮ, ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮ। ਅੱਗੇ, ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਨਾਤਨ, ਋ਭੁ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵੀਰਜਾ। ਸ਼ੰਖਪਾਦ, ਵੈਰਜ, ਮੇਘ, ਸਾਰਸ੍ਵਤ, ਸੁਵਾਹਨ, ਮੇਘਵਾਹ। ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ, ਪੰਚਸ਼ਿਖ, ਵਾਲਕਲ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ। ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਰਗ, ਭਾਰਗਵ, ਆੰਗੀਰਸ, ਬਲਬੰਧੁ, ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੇਤੁਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਤਪੋਧਨ। ਲੰਬੋਦਰ, ਲੰਬ, ਲੰਬਾਖ੍ਸ਼, ਲੰਬਕੇਸ਼ਕ, ਸਾਰਵਜ੍ਞ, ਸਮਚਿੱਤ, ਸਾਧਯ, ਸਰਵ। ਫਿਰ ਸੁਧਾਮਾ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਵੀਰਜਾ, ਅਤ੍ਰਿ, ਦੇਵਸਦਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਕ, ਕੁਣੀ, ਕੁਣਿਬਾਹੁ, ਕੁਸ਼ਰੀਰ, ਕੁਨੇਤ੍ਰਕ। ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਉਸ਼ਨਾ, ਚ੍ਯਵਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਉਤਥਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ। ਵਾਚਸ਼੍ਰਵਾ, ਸੁਧੀਕ, ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵ, ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ, ਕਉਸ਼ਲਯ, ਲੋਕਾਖ੍ਸ਼ੀ, ਕੁਥੁਮੀ। ਸੁਮੰਤੁ, ਬਰਬਰੀ, ਕਬੰਧ, ਕੁਸ਼ਿਕੰਧਰ, ਪਲਕ੍ਸ਼, ਦਾਲਭਯਾਣੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ, ਗੋਪਨ। ਭੱਲਾਵੀ, ਮਧੁਪਿੰਗ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਉਸ਼ਿਕ, ਬ੍ਰਹਦਸ਼੍ਵ, ਦੇਵਲ, ਕਵੀ। ਸ਼ਾਲੀਹੋਤ੍ਰ, ਅਗਨਿਵੇਸ਼, ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਸ਼ਰਦਵਸੁ, ਛਗਲਾ, ਕੁੰਡਕਰਨ, ਕੁੰਭ, ਪ੍ਰਵਾਹਕ। ਉਲੂਕ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ, ਮੰਡੂਕ, ਆਸ਼੍ਵਲਾਯਨ, ਅਕ੍ਸ਼ਪਾਦ, ਕੁਮਾਰ, ਵਤਸ। ਕੁਸ਼ਿਕ, ਗਰਭ, ਮਿਤ੍ਰ, ਕੌਰੁਸ਼੍ਯ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਯ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਲ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਰਾਖ ਚੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਯ ਅਤੇ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਯਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿ੍ਸ਼ਯ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਨੀਵੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਆਸਨ (ਸਥਾਨ) ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।