ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ, ਚਾਰ ਸੌ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ ਦੋ-ਦੋ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ—ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਮੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ: ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਚ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਿਰ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਗਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸੰਧੀ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚਾਈ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧੀਆ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸੁਵਤੀਆਂ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ 'ਚ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਇਹ ਚਾਨਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ, ਵੱਡਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪੂਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬੁੱਧ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁਕਰ, ਫਿਰ ਮੰਗਲ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੀਮੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੀ ਸਥਿਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਥਾਨ ਕُل ਮਿਲਾਕੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ, ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰਹਿ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਹੇਠਾਂ, ਉੱਪਰ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਲਦੇ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਛੇ ਕੁੱਲ ਰੁੱਤਾਂ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਵਿਅਕੁਲਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹੋਏ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ)! ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਤਕਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕਣ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ? ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸੋਮਾ (ਚੰਦ) ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਜਲਾਂ ਦਾ, ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਾਵਕ (ਅੱਗ) ਨੂੰ ਵਾਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ, ਸ਼ਕਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ, ਨਿਰੀਤੀ ਨੂੰ ਮਾਂਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਨੰਦੀ, ਜੋ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਯਕ ਹੈ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਵੀਰਾਂ ਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਾਥੀ-ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਵਘਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਮਾ ਨੂੰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵਾਣੀ ਦੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ, ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਵ੍ਰਿਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦਾ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਤක්ෂਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੀ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰਣ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਉੱਚੈਹਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ, ਬਲਦ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ, ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ, ਗੁਹਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਲਕੁਲੀਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਖਪਦ, ਕੇਤੁਮੰਤ ਅਤੇ ਹੇਮਰੋਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਪૃਥੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਚਾਰ-ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਵਜ্ঞান ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਬਲਦ-ਧਾਰੀ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਰਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਚਮਕਿਆ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਇਹ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਸਰਵਜਨਕ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣੇ।