ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੋਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਘਟਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸੂਸ਼ੁਮਨਾ ਕਿਰਣ ਨਾਲ, ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਣ ਚੰਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਭਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲਾਵਾਂ ਮੁੜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਚੰਦ ਪੂਰਾ, ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪਖਵਾਡਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਧਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਮਾਵੱਸ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਦੇਵਤੇ ਚੰਦ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ, ਨਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੂਰਾ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਸਕਣ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੀਹ ਅਤੇ ਤਿੰਨਤੀਹ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਤਿੰਨਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਚੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਤੇ, ਪਿਤਰ ਚੰਦ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਚੰਦ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਸਮਿਆਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਾਵੱਸ ਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਪਿਤਰ ਉੱਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਘਟਦਾ ਰਹੇ, ਅਮਾਵੱਸ ਤੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੜ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਖਵਾਡਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅਤੇ ਸੋਲਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਤ ਅਤੇ ਘਟਤ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਪਖਵਾਡਾ ਦੀ ਵਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੀਲੇ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਰਥ ਦਸ ਪਤਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਰਥ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਦਾ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ। ਜੀਵ (ਬੁਧ) ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਥ ਲੋਹੇ ਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ ਦਾ ਰਥ ਦਸ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਤੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ (ਪੋਲ ਸਟਾਰ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਨੀ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਰਿਮ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਾਰੇ—all sky ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤ, ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਦਾ ਵਿਅਸ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਜੋ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਚੰਦ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਸ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ। ਗੁਰੁ (ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ) ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹੈ; ਇਵੇਂ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਵੀ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਬੁਧ (ਜੀਵ) ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਅਸ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨक्षਤਰ, ਬੁਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ, ਚਾਰ ਸੌ, ਤਿੰਨ ਸੌ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਘੱਟ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਚੱਕਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਯੋਜਨ ਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਰ ਚਲਦੇ ਹਨ: ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ: ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬੁਧ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਤਨੀ ਕਰੋੜ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਗਦਾ ਅਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਉੱਤਰ ਰਾਹ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਧੀ-ਸਥਾਨ ਤੇ, ਉਹ ਉੱਚਾਈ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਫਿਰ, ਦੱਖਣ ਰਾਹ ਤੇ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਉੱਤਰ ਰਾਹ ਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਰਾਹ ਤੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ੁ-ਸਥਾਨ (ਇਕਵਿਨਾਕਸ) ਤੇ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ—all ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਾਪ, ਚਲਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਚੱਕਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਰਜਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਲਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।